\\ Granma
«Ακραίο» ήταν το επίθετο που χρησιμοποίησε η Οικονομική Επιτροπή για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (ECLAC _CEPAL) για να περιγράψει την κατανομή του πλούτου στην περιοχή. Δεύτερη μόνο μετά την Υποσαχάρια Αφρική όσον αφορά την ανισότητα, τόνισε ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών. Τα διαρθρωτικά χάσματα επηρεάζουν δυσανάλογα τα παιδιά, τους εφήβους, τις γυναίκες και τους αγροτικούς πληθυσμούς. Η ετήσια έκθεση, που παρουσιάστηκε στα τέλη Νοεμβρίου με τίτλο «Κοινωνικό Πανόραμα της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, 2025: Πώς να ξεφύγετε από την παγίδα της υψηλής ανισότητας, της χαμηλής κοινωνικής κινητικότητας και της ασθενούς κοινωνικής συνοχής», περιέχει συναρπαστικά στοιχεία:
- Ενώ το πλουσιότερο 10% συγκεντρώνει το 34,2% του συνολικού εισοδήματος, το φτωχότερο 10% μόλις που συγκεντρώνει το 1,7%.
- Περίπου 162 εκατομμύρια άνθρωποι (25,5%) ήταν εγγεγραμμένοι ως ζώντες σε συνθήκες εισοδηματικής φτώχειας το 2024, ενώ 62 εκατομμύρια (9,8%) παρέμειναν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας.
- Το 28% των νέων ηλικίας μεταξύ 20 και 24 ετών δεν είχαν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση το 2023, με ένα χάσμα 37 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ των υψηλότερων και χαμηλότερων εισοδηματικών πεντημόριων.
- Οι γυναίκες ηλικίας μεταξύ 20 και 59 ετών ανέφεραν ποσοστά φτώχειας και ακραίας φτώχειας 20,6% και 5,4% αντίστοιχα, ενώ οι άνδρες στην ίδια ηλικιακή ομάδα εμφάνισαν πολύ χαμηλότερα ποσοστά σε αυτές τις κατηγορίες, στο 16,7% και 4,4%.
- Λιγότερο από το 40% των ατόμων με αναπηρίες, ηλικίας 15 έως 59 ετών, αποτελούν μέρος του εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό εκτιμάται στο 75% μεταξύ των ατόμων αυτής της ηλικίας χωρίς αναπηρίες.
- Η εισοδηματική φτώχεια στις αγροτικές περιοχές είναι 38% και στις αστικές περιοχές 22,8%. Όσον αφορά την ακραία φτώχεια, τα ποσοστά είναι 17,4% και 8,1% και στις δύο περιπτώσεις.
- Μεταξύ των αυτόχθονων πληθυσμών, τα ποσοστά φτώχειας και ακραίας φτώχειας είναι 40,5% και 15,9% αντίστοιχα. Αντιθέτως, αυτά τα ποσοστά είναι 17,7% και 4,8% μεταξύ των ανθρώπων στην περιοχή που δεν αυτοπροσδιορίζονται ούτε ως ιθαγενείς ούτε ως αφρικανικής καταγωγής.
Αυτή η έκθεση, που εκτείνεται σε πάνω από 200 σελίδες, παρουσιάζει πολλά περισσότερα στοιχεία. Αυτά τα στοιχεία και οι επιπτώσεις τους θα πρέπει να επανεξετάζονται επανειλημμένα, γνωρίζοντας εκ των προτέρων, όπως επιβεβαιώνει ο διεθνής οργανισμός, ότι υποδεικνύουν βαθιά διαρθρωτικά κενά «που επηρεάζουν δυσανάλογα συγκεκριμένες ομάδες, όπως παιδιά και εφήβους, γυναίκες και τον αγροτικό πληθυσμό».
Λίγες ώρες μετά την πυραυλική απάντηση του Ιράν δεκάδες εικόνες, βίντεο, γραφικά κατακλύζουν τα social media και ενημερωτικά μέσα. Θα σταθούμε σε δύο από αυτές.…
Επιπλέον, η εισοδηματική πλευρά αποκαλύπτει _φυσικά μόνο αναφορικά με τα φτωχά στρώματα, που είναι η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών ανεπαρκές εισόδημα για την κάλυψη βασικών αναγκών που σχετίζονται με την υγεία, την εκπαίδευση, τη στέγαση, την απασχόληση και τις συντάξεις, αναφέρει το έγγραφο.
Μιλάμε για στερήσεις που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή και την ποιότητα ζωής σε προσωπικό επίπεδο, καθώς και για την εγκαθίδρυση και νομιμοποίηση διαφορετικών, αλληλεξαρτώμενων κοινωνικών ομάδων που χαρακτηρίζονται από σημαντικές διακρίσεις και διαχωρισμό μεταξύ τους.
Πρόκειται για διαφορές μεταξύ πολιτών πρώτης κατηγορίας _μιας μικρής μειοψηφία αμύθητου πλούτου, που δεν αγγίζονται από δημόσιους θεσμούς· “απλών” πολιτών· και πολιτών τρίτης κατηγορίας ή μη πολιτών, για τους οποίους το τεκμήριο αθωότητας είναι ουσιαστικά ανύπαρκτο ενώπιον οποιασδήποτε αρχής ή εργοδότη.
Γράφει ο \\ Αστέρης Αλαμπής _Μίδας
Κοινωνικό Πανόραμα Λατινικής Αμερικής_Καραϊβικής 2025
Η ετήσια έκθεση, εξετάζει την παγίδα της υψηλής ανισότητας, της χαμηλής κοινωνικής κινητικότητας και της ασθενούς κοινωνικής συνοχής στην οποία έχει βυθιστεί η περιοχή και προτείνει πέντε στρατηγικές δημόσιας πολιτικής για την υπέρβασή της. Η Οικονομική Επιτροπή για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (ECLAC) προειδοποιεί ότι η συγκέντρωση εισοδήματος παραμένει ακραία στη Λατινική Αμερική, με το πλουσιότερο 10% να απολαμβάνει το 34,2% του συνολικού εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο 10% μόνο το 1,7%. Ωστόσο, αυτή είναι μόνο μία διάσταση της ανισότητας στην περιοχή, καθώς πρόκειται για ένα δομικό και πολυδιάστατο φαινόμενο, τόνισε το περιφερειακό όργανο των Ηνωμένων Εθνών. Αν και παρουσιάζει μια αργή πτωτική τάση, ο μέσος συντελεστής Gini για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική είναι ο υψηλότερος από όλες τις περιοχές στον κόσμο —δεύτερος μόνο μετά από μία υποπεριοχή της Αφρικής (Υποσαχάρια Αφρική)— και υπερβαίνει αυτόν του ΟΟΣΑ κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με την ECLAC.
σσ. Συντελεστής Gini (ή Δείκτης Gini) είναι ένα στατιστικό μέτρο που χρησιμοποιείται για να μετρήσει την ανισότητα στην κατανομή εισοδημάτων ή πλούτου σε μια χώρα ή ομάδα, με τιμές από το 0 (τέλεια ισότητα, όλοι έχουν τα ίδια) έως το 1 (τέλεια ανισότητα, ένας κατέχει τα πάντα)
Στην ECLAC, έχουμε εντοπίσει επτά κύριους παράγοντες που δημιουργούν την παγίδα της υψηλής ανισότητας, της χαμηλής κοινωνικής κινητικότητας και της ασθενούς κοινωνικής συνοχής, πέντε από τους οποίους αναλύονται στο φετινό Κοινωνικό Πανόραμα. Σε συμφωνία με αυτό, προτείνουμε πέντε στρατηγικές για να ξεφύγουμε από αυτήν την παγίδα:
- Μείωση της εκπαιδευτικής ανισότητας·
- Δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας·
- Προώθηση της ισότητας των φύλων και της κοινωνίας φροντίδας·
- Αντιμετώπιση των διακρίσεων και της ασέβειας προς τα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, των αυτόχθονων πληθυσμών και των μεταναστών· και
- Συνέχιση της ενίσχυσης των κοινωνικών θεσμών και της χρηματοδότησής τους.
Η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική πρέπει να διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους για να ξεφύγουν από αυτήν την παγίδα και να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις που συμφωνήθηκαν πρόσφατα στη Δεύτερη Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη.
Η ECLAC θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις χώρες μέσω της Περιφερειακής Διάσκεψης για την Κοινωνική Ανάπτυξη στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική», δήλωσε ο José Manuel Salazar-Xirinachs, Εκτελεστικός Γραμματέας του περιφερειακού φορέα, ο οποίος παρουσίασε την έκθεση σε συνέντευξη Τύπου.
Νομισματική και Πολυδιάστατη Φτώχεια
Το Κοινωνικό Πανόραμα της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής 2025 αναφέρει ότι το 25,5% του πληθυσμού της Λατινικής Αμερικής (162 εκατομμύρια άνθρωποι) ζούσε σε συνθήκες φτώχειας (το 2024).
- Εν τω μεταξύ, η ακραία φτώχεια επηρέασε το 9,8% του πληθυσμού (62 εκατομμύρια άνθρωποι).
- Για το 2025, η ECLAC προβλέπει μια μικρή μείωση της φτώχειας λόγω των περιορισμένων προοπτικών περιφερειακής ανάπτυξης.
Η πολυδιάστατη φτώχεια επηρεάζει δυσανάλογα τα παιδιά και τους εφήβους και όσους ζουν σε αγροτικές περιοχές. Οι γυναίκες βιώνουν επίσης υψηλότερα επίπεδα ατομικής στέρησης από τους άνδρες: για κάθε 100 άνδρες που βιώνουν πολυδιάστατη στέρηση, υπάρχουν 122 γυναίκες στην ίδια κατάσταση.
Διαστάσεις της Ανισότητας στην Περιοχή
Το Κοινωνικό Πανόραμα της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής 2025 παρουσιάζει μια νέα μεθοδολογία: τον δισδιάστατο δείκτη ανισότητας των εκπαιδευτικών ευκαιριών για την περιοχή, ο οποίος συνδυάζει την κάλυψη με τα μαθησιακά αποτελέσματα. Αν και αυτός ο δείκτης μειώθηκε σε όλες σχεδόν τις χώρες της περιοχής, ο μέσος όρος της Λατινικής Αμερικής ήταν υπερδιπλάσιος από αυτόν του ΟΟΣΑ το 2022, δημιουργώντας εμπόδια στην κοινωνική κινητικότητα μεταξύ των γενεών στην περιοχή, σύμφωνα με την ECLAC. Όσον αφορά την κάλυψη, η έκθεση επισημαίνει, για παράδειγμα, ότι το 28% των νέων ηλικίας 20 έως 24 ετών δεν είχαν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στη Λατινική Αμερική το 2023, με ένα χάσμα 37 ποσοστιαίων μονάδων αν το δούμε εισοδηματικά. Επιπλέον, όσον αφορά την εκπαιδευτική υστέρηση και τον διαχωρισμό, το 71,2% των 15χρονων μαθητών δεν είχαν επιτύχει βασικές ικανότητες το 2022.
Δεν υπάρχουν βασικές μαθηματικές δεξιότητες (86,7% στο χαμηλότερο _^0-25^ κοινωνικοοικονομικό στρώμα και 47,3% στο υψηλότερο _^25-100^), και το 77% των 15χρονων μαθητών στα δημόσια σχολεία της περιοχής δεν έφτασε στο ελάχιστο επίπεδο στα μαθηματικά, σε σύγκριση με το 46% στα ιδιωτικά σχολεία (PISA 2022). Επομένως, μία από τις στρατηγικές που προτείνει το ECLAC για να ξεφύγει ο κόσμος από την υψηλή ανισότητα, τη χαμηλή κοινωνική κινητικότητα και την ασθενή κοινωνική συνοχή περιλαμβάνει την επένδυση στην προσχολική ηλικία, την καθολική καθιέρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, την πρόληψη της σχολικής διαρροής, την εφαρμογή πολιτικών ένταξης για τις μειονεκτούσες ομάδες, την ιεράρχηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων στο πρόγραμμα σπουδών και την ενίσχυση του ρόλου των εκπαιδευτικών, μεταξύ άλλων μέτρων.
Ομοίως, η περιοχή αντιμετωπίζει μια υποτονική, κατακερματισμένη και αποκλειστική αγορά εργασίας με υψηλά επίπεδα άτυπης απασχόλησης, που επηρεάζουν το 47% του απασχολούμενου πληθυσμού. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η τυποποίηση θα μπορούσε να μειώσει τόσο τη φτώχεια μεταξύ των απασχολούμενων ατόμων (από 14,9% σε 8,6%) όσο και την ανισότητα (από 0,472 σε 0,406 στον συντελεστή Gini για το εισόδημα από εργασία). Συνεπώς, μια δεύτερη στρατηγική για να ξεφύγουμε από την παγίδα είναι η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, συνδυάζοντας πολιτικές για την παραγωγική ανάπτυξη, την αγορά εργασίας, τους εργασιακούς θεσμούς και τα συστήματα κοινωνικής προστασίας και φροντίδας.
Η ECLAC προειδοποιεί επίσης ότι το βάρος της απλήρωτης εργασίας περιορίζει τη συμμετοχή των νέων γυναικών στην εκπαίδευση, την αγορά εργασίας, τη δημόσια και πολιτική σφαίρα και τον ελεύθερο χρόνο. Συνεπώς, η προώθηση της ισότητας των φύλων και της κοινωνίας της φροντίδας είναι μια άλλη ισχυρή στρατηγική για να ξεπεραστεί η παγίδα της υψηλής ανισότητας, της χαμηλής κοινωνικής κινητικότητας και της ασθενούς κοινωνικής συνοχής. Ομοίως, τα άτομα με αναπηρίες, οι αυτόχθονες πληθυσμοί και οι μετανάστες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια στην πρόσβαση στην εκπαίδευση και την ένταξη στην αγορά εργασίας. Για παράδειγμα, λιγότερο από το 40% των ατόμων με αναπηρίες ηλικίας 15 έως 59 ετών αποτελούν μέρος του εργατικού δυναμικού, σε σύγκριση με το 75% των ατόμων χωρίς αναπηρίες στην ίδια ηλικιακή ομάδα.
Κοινωνικές Δαπάνες στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική
Τέλος, η δημοσίευση αναφέρει ότι το 2024, οι κοινωνικές δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης έφτασαν στο 11,6% του ΑΕΠ στη Λατινική Αμερική και στο 11% του ΑΕΠ στην Καραϊβική, επίπεδα πολύ παρόμοια _μικρότερα μάλλον με αυτά που καταγράφηκαν το 2023. Στην περιοχή, οι κατά κεφαλήν δημόσιες κοινωνικές δαπάνες ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 1.326$ το 2024, σημειώνοντας αύξηση 2,9% σε σύγκριση με το 2023, ξεπερνώντας τα επίπεδα πριν από την πανδημία, αλλά με σημαντικές διαφορές μεταξύ υποπεριφερειών και χωρών.
Στη Νότια Αμερική, οι κατά κεφαλήν κοινωνικές δαπάνες μειώθηκαν κατά μέσο όρο 1,4% το 2024, στην Κεντρική Αμερική, το Μεξικό και τη Δομινικανή Δημοκρατία, οι κατά κεφαλήν κοινωνικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 4,1% το 2024, ενισχύοντας την ανοδική τάση του 2,6% το 2023, ενώ η Καραϊβική σημείωσε σημαντική αύξηση των κατά κεφαλήν κοινωνικών δαπανών το 2024, με αύξηση 7% _αυτό οφείλεται βασικά στην Κούβα.
Παρόλο που η έκθεση επισημαίνει την ενίσχυση των κοινωνικών θεσμών (μεταξύ 1995 και 2025, ο αριθμός των χωρών με Υπουργείο Κοινωνικής Ανάπτυξης αυξήθηκε από 10 σε 23), η πρόοδος εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής. Μια βασική στρατηγική για να ξεφύγουμε από την παγίδα της υψηλής ανισότητας, της χαμηλής κοινωνικής κινητικότητας και της ασθενούς κοινωνικής συνοχής είναι η ενίσχυση των τεχνικών, επιχειρησιακών, πολιτικών και μελλοντικών (TOPP) θεσμικών ικανοτήτων των θεσμών που είναι υπεύθυνοι για τις κοινωνικές πολιτικές στις χώρες, καθώς και η χρηματοδότηση αυτών των πολιτικών, καταλήγει η ECLAC.
ΟΗΕ … και πάσης οικουμένης _Μείωση της εκπαιδευτικής ανισότητας· Δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας· Προώθηση της ισότητας των φύλων και της κοινωνίας φροντίδας· Αντιμετώπιση των διακρίσεων και της ασέβειας προς τα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, των αυτόχθονων πληθυσμών και των μεταναστών· Συνέχιση της ενίσχυσης των κοινωνικών θεσμών και της χρηματοδότησής τους… Λατινική Αμερική και Καραϊβική πρέπει να διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους για να ξεφύγουν από αυτήν την παγίδα κλπ. κλπ
Όλα αυτά “μαζί και ταυτοχρόνως” _ποιοι θα τα υλοποιήσουν; Οι αστικές ή οπορτουνιστικές κυβερνήσεις; Οι λαοί; Το Κοινωνικό Πανόραμα της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής 2025 αναφέρει ότι το 25,5% του πληθυσμού της Λατινικής Αμερικής (162 εκατομμύρια άνθρωποι) ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας το 2024 και εν τω μεταξύ, επηρέασε + 9,8% αλλά για το 2025, η ECLAC προβλέπει μια μικρή μείωση της φτώχειας λόγω των περιορισμένων προοπτικών περιφερειακής ανάπτυξης κλπ. κλπ.
