Ο Sebastião Salgado, 8-Φεβ-1944 – 23 Μαΐου 2025 ήταν διακεκριμένος Βραζιλιάνος φωτογράφος, φωτορεπόρτερ, ζωγράφος, περιβαλλοντολόγος, οικονομολόγος κά με σπουδές στα Πανεπιστήμια του Παρισιού και του Σάο Πάολο _Universidade Federal do Espírito Santo και περίοδο ακμής 1973-2025
Γράφει ο \\ Αστέρης Αλαμπής _Μίδας
“Έφυγε” ο βραβευμένος Βραζιλιάνος φωτογράφος Σεμπαστιάο Σαλγκάδο
Σε σχόλιό του το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ για τις δηλώσεις του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας σημειώνει: «Η κυβέρνηση της ΝΔ…
Γεννήθηκε στο Αϊμουρές της Βραζιλίας και σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Βιτόρια. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο, εγκατέλειψε όμως το 1969 τη χώρα μετά την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας για να εγκατασταθεί στο Παρίσι, όπου και συμπλήρωσε τις σπουδές του. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο, όπου εργάστηκε στον Διεθνή Οργανισμό Καφέ, εργασία η οποία του έδωσε την ευκαιρία να ταξιδέψει στην Αφρική σε αποστολές 9με τη χορηγία της Παγκόσμιας Τράπεζας). Το 1973 εγκατέλειψε την καριέρα του οικονομολόγου για να αφιερωθεί στη φωτογραφία και επέστρεψε στο Παρίσι. Εργάστηκε αρχικά ως αθλητικογράφος και το 1979 εντάχθηκε στο φωτογραφικό πρακτορείο Magnum, από το οποίο αποχώρησε το 1994 ιδρύοντας, μαζί με τη γυναίκα του Λέλια Σαλγκάδο, το φωτογραφικό πρακτορείο “Amazonas images”. Στις αρχές της 10ετίας του 1990 ανέλαβε να αναγεννήσει το δάσος δίπλα από το ράντζο της οικογένειας του στη Βραζιλία φυτεύοντας 2,5 εκατομμύρια δέντρα. Η επιτυχία του προγράμματος αυτού τον οδήγησε, το 1998, μαζί με τη σύζυγο του να ιδρύσουν το ινστιτούτου Terra με αποκλειστικό σκοπό την αναδάσωση και προστασία του περιβάλλοντος μέσω της σωστής εκπαίδευσης. Το 2001 έγινε πρέσβης καλής θέλησης της UNESCO. Είχε αποκτήσει δύο παιδιά μεταξύ των οποίων τον Τζουλιάνο Ριμπέιρο Σαλγκάδο, σκηνοθέτη.
Το 2014 γυρίστηκε από τους Βιμ Βέντερς και Τζουλιάνο Ριμπέιρο Σαλγκάδο το βραβευμένο (υποψήφιο Oscar, με 14 διακρίσεις 15 υποψηφιότητες) ντοκιμαντέρ “Το αλάτι της γης” στη σύλληψη που καταπιάνεται με το έργο και τη ζωή του Σαλγκάδο _καμιά σχέση με το ομώνυμο salt of the earth (1954 του Χέρμπερτ Μπίμπερμαν με Ροζάουρα Ρεβουέλτας, Χουάν Τσακόν, Γουίλ Γκίαρ) με θέμα ένα ορυχείο του Νέου Μεξικού, όπου οι αφόρητες συνθήκες δουλειάς και διαβίωσης αναγκάζουν τους εργάτες να κατέβουν σε απεργία, ενώ ιδιοκτήτες και αστυνομία χρησιμοποιούν κάθε μέσο για να κάμψουν την απόφασή τους.
Ο Σαλγκάδο ταξίδεψε σε περισσότερες από 120 χώρες για τα φωτογραφικά του έργα, τα οποία εμφανίστηκαν σε πολυάριθμα έντυπα και βιβλία. Περιοδεύουσες εκθέσεις του έργου του έχουν παρουσιαστεί σε όλο τον κόσμο.
Φωτογραφία
Ήταν στα ταξίδια του στην Αφρική όταν ο Σαλγκάδο άρχισε να φωτογραφίζει σοβαρά. Επέλεξε να εγκαταλείψει την καριέρα του ως οικονομολόγος και στράφηκε στη φωτογραφία το 1973, αρχικά εργαζόμενος σε ειδησεογραφικά γραφεία πριν στραφεί περισσότερο προς το ντοκιμαντέρ. Ο Σαλγκάδο αρχικά συνεργάστηκε με το φωτογραφικό πρακτορείο Sygma και το Gamma με έδρα το Παρίσι, αλλά το 1979 εντάχθηκε στον διεθνή συνεταιρισμό φωτογράφων Magnum Photos. Έφυγε από το Magnum το 1994 και _όπως αναφέραμε με τη σύζυγό του Lélia Wanick, ίδρυσε το δικό του πρακτορείο, Amazonas Images, στο Παρίσι, για να εκπροσωπήσει το έργο του. Είναι ιδιαίτερα γνωστός για την κοινωνική ντοκιμαντέρ φωτογραφία του εργαζομένος σε λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Το έργο του βρίσκεται βασικά στο Παρίσι.
Ο Σαλγκάδο εργάστηκε σε μακροπρόθεσμα, αυτοανατεθειμένα έργα, πολλά από τα οποία έχουν εκδοθεί ως βιβλία: Οι Άλλες Αμερικές, Σαχέλ, Εργάτες, Μεταναστεύσεις και Γένεση. Οι προαναφερθείσες είναι συλλογές μαμούθ με εκατοντάδες εικόνες η καθεμία από όλο τον κόσμο. Οι πιο διάσημες φωτογραφίες του είναι από ένα χρυσωρυχείο στη Βραζιλία (το Serra Pelada), που τραβήχτηκαν μεταξύ 1986 και 1989.
- Μεταξύ 2004 και 2011, ο Σαλγκάδο εργάστηκε στο Γένεση, με στόχο την παρουσίαση των άψογων προσώπων της φύσης και της ανθρωπότητας. Αποτελείται από μια σειρά φωτογραφιών τοπίων και άγριας ζωής, καθώς και ανθρώπινων κοινοτήτων που συνεχίζουν να ζουν σύμφωνα με τις προγονικές τους παραδόσεις και πολιτισμούς. Αυτό το έργο θεωρείται ως μια πιθανή πορεία για την εκ νέου ανακάλυψη του εαυτού της ανθρωπότητας στη φύση.
- Σεπτέμβρη και Οκτώβρη του 2007, παρουσίασε τις φωτογραφίες του από εργάτες καφέ από την Ινδία, τη Γουατεμάλα, την Αιθιοπία και τη Βραζιλία στην Πρεσβεία της Βραζιλίας στο Λονδίνο. Στόχος του έργου –κατά δήλωσή του, ήταν η “ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την προέλευση του καφέ” (και όχι οι τραγικές συνθήκες δουλειάς κατά τη συλλογή _βλ “Ο πικρός βίος του Μαξ Χάβελααρ – Μια ιστορία εκμετάλλευσης στις αποικίες καφέ” εκδ. Ατέχνως via 902)
Ο Σαλγκάδο φωτογράφισε το τοπίο και τους ανθρώπους του τροπικού δάσους του Αμαζονίου (Αμαζόνια) στη Βραζιλία. Το έργο του έχει περιγραφεί από την εφημερίδα The Guardian ως ένας “άμεσα αναγνωρίσιμος συνδυασμός ασπρόμαυρης σύνθεσης και δραματικού φωτισμού”.
Περιβαλλοντολογία
Μαζί, Lélia και Sebastião εργάστηκαν από τη δεκαετία του 1990 για την αποκατάσταση ενός μέρους του Ατλαντικού Δάσους στη Βραζιλία. Το 1998, κατάφεραν να μετατρέψουν 17.000 στρέμματα σε φυσικό καταφύγιο και δημιούργησαν το Instituto Terra. Το ινστιτούτο είναι αφιερωμένο στην αποστολή αναδάσωσης, διατήρησης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Σε ένα ταξίδι του στην Ινδονησιακή Νέα Γουινέα το 2010, ο Σαλγκάδο προσβλήθηκε από ελονοσία falciparum, η οποία επηρέασε μόνιμα τη λειτουργία του μυελού των οστών του. Ο θάνατός του ανακοινώθηκε από το Instituto Terra
Την περίοδο 1977-1984 ταξίδεψε στην Λατινική Αμερική και το Μεξικό. Καρπός αυτού του ταξιδιού του ήταν η συλλογή φωτογραφιών με τίτλο “Other Americas”. Στη συνέχεια πραγματοποίησε ταξίδια κυρίως στην Αφρική, την Ασία αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο παρουσιάζοντας τις φωτογραφικές συλλογές “Σαχέλ”, “Workers” (1986-1992) και “Migrations and portraits”, για το οποίο ταξίδεψε στη Ρουάντα, το Κογκό, την Αιθιοπία και τη Γιουγκοσλαβία φωτογραφίζοντας τους πληθυσμούς που αναγκάστηκαν να μετακινηθούν λόγω φτώχειας και πολέμου, και “Africa”. Το τελευταίο του έργο είναι το “Genesis”, στο οποίο παρουσιάζει φωτογραφίες ζώων, τοπίων αλλά και κοινοτήτων που έχουν παραμείνει αναλλοίωτες από τον σύγχρονο πολιτισμό. Για το έργο του έχει τιμηθεί πολλές φορές ενώ εκθέσεις με το έργο του έχουν πραγματοποιηθεί σε όλο τον κόσμο. Τις χρονιές 1986 και 1988 κέρδισε την διάκριση του “Φωτογράφου της χρονιάς” από το International Center of Photography της Νέας Υόρκης, το 1991 τιμήθηκε με το Grand Prix de la Ville de Paris και το 1998 με το βραβείο του Πρίγκιπα των Αστουριών. Έχει επίσης ανακηρυχθεί επίτιμο μέλος της Ακαδημίας των Τεχνών και των Επιστημών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Βραβεύσεις
- Χάσελμπλαντ (1989)
- Αστουρίας για τις τέχνες (1998)
- Erich Salomon Prize (1988)
- Cherry Kearton Medal & Award (2015)
- Oskar Barnack Award (1984)
- Oskar Barnack Award (1991)
- Alfred Eisenstaedt Awards του Magazine Photography (1998)
- Premios Internacionales του Periodismo Rey de España
- Βραβείο Λουσί (2004)
- Τάγμα Καλλιτεχνικής Αξίας (1998)
- Ιππότης του Τάγματος Πολιτικής Αξίας του Μονακό (2018)
- Τάγματος Τεχνών και Γραμμάτων _Photographer Sebastião Salgado
- Βραβείο ειρήνης γερμανικών εκδοτικών οίκων (2019)
- Crystal Award (2021)
- Αυτοκρατορικό βραβείο (Annonce des lauréats du Praemium Imperiale à l’Institut de France_Ινστιτούτο της Γαλλίας 2021)
- Commander of the Order του Rio Branco
- Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής (Légion d’honneur: qui sont les promus du 14 Juillet?. Le Point. 2016)
- Royal Photographic Society Award (Centenary Medal 1993)
