Το Τμήμα Παιδείας και Έρευνας της ΚΕ του ΚΚΕ παρουσιάζει την εμπλουτισμένη πρόταση του Κόμματος για το σχολείο των λαϊκών αναγκών, των κοινωνικών δυνατοτήτων και απαιτήσεων της εποχής μας. Πρόκειται για την «καρδιά» της εκπαιδευτικής αντίληψης του Κόμματος, η οποία πηγάζει από τις δυνατότητες της εποχής, το επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, ενώ βρίσκεται στον αντίποδα της στρατηγικής του κεφαλαίου. Ταυτόχρονα αποτελεί πρόταση πάλης στο σήμερα, που μπορεί να μπολιάσει τους αγώνες και τις διεκδικήσεις του λαϊκού κινήματος.
Γράφει ο \\ Αστέρης Αλαμπής _Μίδας
_ Η έκδοση διακρίνεται στα εξής τρία μέρη:
- Η αστική στρατηγική για το σχολείο.
- Βασικές αρχές του σχολείου των σύγχρονων μορφωτικών αναγκών.
- Ειδικότερα για το γνωστικό-διαπαιδαγωγητικό περιεχόμενο του σχολείου.
ENIAIO_12χρονο Σχολείο
Πρόλογος στη 2η έκδοση
Η πρόταση του ΚΚΕ για το Ενιαίο Δωδεκάχρονο Σχολείο Σύγχρονης Γενικής Παιδείας αποτέλεσε την πρώτη προγραμματική εξειδίκευση για την εκπαίδευση, μετά το 19ο Συνέδριο του Κόμματος και τη συλλογική μελέτη για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση του 18ου Συνεδρίου. Ακολούθησαν οι θέσεις για την προσχολική αγωγή (2018) και το πανεπιστήμιο (2021) που διαμορφώνουν ένα πιο συνολικό πλαίσιο θέσεων για την εκπαίδευση των σύγχρονων αναγκών και δυνατοτήτων της εποχής μας. Στα χρόνια που μεσολάβησαν από την έκδοση της πρότασης (2016) υπήρξε πληθώρα εξελίξεων στη σχολική εκπαίδευση που όχι μόνο δεν ανέτρεψαν τις επισημάνσεις, τις προβλέψεις και τις θέσεις του κειμένου, αλλά -αντίθετα- τις επιβεβαίωσαν παραπέρα. Παράλληλα, προχωρήσαμε σε εκδόσεις και μελετητικές προσπάθειες που βαθαίνουν σε ζητήματα κριτικής της αστικής εκπαιδευτικής πολιτικής, σε αποτίμηση της σοβιετικής εκπαιδευτικής πείρας και σε προβληματισμούς για τις κατευθύνσεις διδασκαλίας και τα προγράμματα σπουδών στο σχολείο.
«Δεν είναι η ώρα του επιμερισμού των ευθυνών». «Προφανώς δεν είναι τώρα η στιγμή να μιλήσουμε για τις όποιες ελλείψεις έχουν φέρει αυτή τη φωτιά…
Πέρα από την επιβεβαίωση όμως, οι θέσεις μας εκπλήρωσαν έναν ουσιαστικό ρόλο, όπως αυτός προβλεπόταν στην εισαγωγή στην πρώτη έκδοση. Δηλαδή, να συμβάλει στην οργάνωση της λαϊκής αντεπίθεσης στο μέτωπο της παιδείας, για να μην περιοριστούμε σε μάχες οπισθοφυλακής μπροστά στη στρατηγική των αστικών κυβερνήσεων, αλλά σε διατύπωση ταξικού, παιδαγωγικού κριτηρίου αντιμετώπισης των αλλαγών με επίκεντρο τις σύγχρονες κοινωνικές μορφωτικές ανάγκες που διευρύνονται. Από το 2016 έως και σήμερα, προωθήθηκαν μια σειρά νόμοι και μέτρα που βαθαίνουν την προϋπάρχουσα κατάσταση της διαφοροποιημένης και εμπορευματοποιημένης σχολικής εκπαίδευσης, των νέων κοινωνικών φραγμών που τίθενται για την πρόσβαση στη μόρφωση, ενώ διευρύνουν την απόσταση ανάμεσα στις δυνατότητες που υπάρχουν σήμερα στο να παρέχεται ολοκληρωμένη μόρφωση με σύγχρονη παιδαγωγική μεθοδολογία και στο σημερινό επίπεδο των προγραμμάτων σπουδών.
Πιο συγκεκριμένα, η περίοδος (2016-2025) σημαδεύτηκε από διαδοχικούς νόμους που ενσωμάτωσαν πλήρως τις κατευθύνσεις της ΕΕ και του ΟΟΣΑ: αξιολόγηση – κατηγοριοποίηση σχολείων, «αυτονομία» της μονάδας, πολλαπλό βιβλίο, δεξιότητες χωρίς ευρύτερο μορφωτικό υπόβαθρο κ.ά. Παράλληλα, προωθήθηκαν μέτρα όξυνσης των ταξικών φραγμών στην εκπαίδευση, μέσα και από τους εξετασιοκεντρικούς μηχανισμούς (Τράπεζα Θεμάτων, Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής) κλπ. Όμως η ίδια περίοδος σημαδεύτηκε από πολλαπλές μάχες του κόσμου της εκπαίδευσης. Ο αγώνας ενάντια στην αξιολόγηση-κατηγοριοποίηση, οι μαθητικές και φοιτητικές καταλήψεις της περιόδου 2020-2021, οι πανελλαδικές απεργίες εκπαιδευτικών (Οκτώβρης 2021, Φλεβάρης 2024), απέδειξαν όχι ο λαός δεν έχει πει την τελευταία του λέξη και ότι μπορεί να θέτει εμπόδια, να καθυστερεί αρνητικές εξελίξεις, να καθιστά ανενεργές πλευρές αντιδραστικών νόμων.
Σε αυτή την υπόθεση, η προγραμματική πρόταση του ΚΚΕ για το σχολείο τροφοδότησε τη διαπάλη και την εναντίωση με τις εκάστοτε κυβερνητικές επιλογές και την αντιδραστική επιχειρηματολογία τους. Επέδρασε στην ικανότητα του κινήματος να αναβαθμίζει τη διαπάλη με τη στρατηγική του κεφαλαίου, να ενισχύει το περιεχόμενο των διεκδικήσεων με γνώμονα τι είναι πραγματικά σύγχρονο και προοδευτικό.
Επιβεβαιώνεται ακόμα πιο καθαρά, με βάση και τα πιο σύγχρονα πορίσματα των επιστημών ότι η γενική παιδεία οφείλει να απευθύνεται σε όλα τα παιδιά και να προσφέρει ολόπλευρη ανάπτυξη ικανοτήτων, αισθητική-σωματική-ηθική καλλιέργεια. Αποδεικνύεται ότι το σχολείο των δεξιοτήτων, όσο σύγχρονο κι αν επιδιώκεται να παρουσιαστεί, είναι η απάντηση του παρελθόντος, του κόσμου δηλαδή της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, στο μέλλον. Και γι’ αυτό ανακυκλώνει αδιέξοδα και τις αντιφάσεις. Στο κείμενο που επανεκδίδεται προχωράμε σε ορισμένες μικρές αλλαγές που έχουν να κάνουν με ορισμένες τροποποιήσεις σε ποσοτικά στοιχεία με βάση μελέτες και στόχους της ευρωενωσιακής στρατηγικής και προφανώς δεν αλλάζουν την ουσία του κειμένου, ενώ γίνονται ορισμένες προσθήκες που αφορούν τις νέες τεχνολογίες στην εκπαίδευση.
Καλούμε τους χιλιάδες κομμουνιστές και ριζοσπάστες εκπαιδευτικούς, τους πρωτοπόρους γονείς, τους μαθητές, τους φοιτητές, να αξιοποιήσουν δημιουργικά την έκδοση αυτή που αποτελεί οπλοστάσιο γνώσης και αγώνα. Για να γίνει πιο ισχυρή η πάλη ενάντια στο σχολείο των ταξικών φραγμών, της ημιμάθειας και των δεξιοτήτων, για αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση, για γενική μόρφωση υψηλού επιπέδου για όλα τα παιδιά, σε μια κοινωνία όπου η ελεύθερη ανάπτυξη του καθενός είναι προϋπόθεση για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων, το σοσιαλισμό-κομμουνισμό.
_______Ιούλης 2025
Ενδεικτικά αναφέρουμε τις εκδόσεις ίου Τμήματος Παιδείας και Έρευνας της ΚΕ του ΚΚΕ: Για το σχολείο των σύγχρονων αναγκών και δυνατοτήτων της εποχής μας (Σύγχρονη Εποχή, 2017), Οκτωβριανή Επανάσταση και Παιδεία (Σύγχρονη Εποχή, 2018), Σκέψεις και προβληματισμοί για τις κατευθύνσεις διδασκαλίας και τα προγράμματα σπουδών στο σχολείο (Σύγχρονη Εποχή, 2022). Επίσης μια σειρά κειμένων που έχουν δημοσιευθεί στην ΚΟΜΕΠ: Ζητήματα παρέμβασης και διαπάλης στα πανεπιστημιακά παιδαγωγικά τμήματα (6/2017), Σκέψεις για τη σοβιετική εκπαιδευτική πολιτική (2 και 4/2018), Για την ολόπλευρη στήριξη της παρέμβασής μας στα σχολεία (3/2020), Για την παρέμβαση των κομμουνιστών στους φορείς των γονέων των μαθητών (5-6/2022), Η αποκέντρωση του αστικού σχολείου ως κόμβου συνάντησης της ευρωενωσιακής πολιτικής με την Τοπική Διοίκηση στην Ελλάδα (6/2023), Ευρωπαϊκή Ένωση και σχολείο. Μύθοι και αλήθειες (2/2024).
_ Δείτε επίσης
- __ΚΚΕ#
Το ενιαίο Δωδεκάχρονο Σχολείο Σύγχρονης Γενικής Παιδείας - Ριζοσπάστης
- ΚΟΜΕΠ _Βιβλιοπαρουσίαση
“Ενιαίο 12χρονο Σχολειό Σύγχρονης Γενικής Παιδείας”
