Το ημερολόγιο έγραφε 24-Μάη-1946 όταν γεννήθηκε η Irena Kirszenstein-Szewińska, Πολωνέζα αθλήτρια του στίβου, μία από τις κορυφαίες όλων των εποχών, σε πολλαπλά αγωνίσματα. Η μοναδική αθλήτρια στην ιστορία του αθλητισμού, ανδρών ή γυναικών, που κατέρριψε το παγκόσμιο ρεκόρ στα 100, 200 και 400 μέτρα. Με επτά Ολυμπιακά μετάλλια, είναι η αθλήτρια με τα περισσότερα στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων του 20ού αιώνα
Γράφει ο \\ Αστέρης Αλαμπής _Μίδας
Τα θαύμα (θάμα) κατά τους λεξικογράφους αποτελεί παράξενο και απρόσμενο γεγονός στο οποίο αποδίδεται μια θετική θεϊκή επέμβαση _εξαιρείται (κατά τον γράφοντα) το σοσιαλιστικό θάμα, τότε που η αθλητική δραστηριότητα ήταν είναι μορφή κοινωνικής δράσης πέρα από κάθε λογική εμπορευματοποιημένου και χρυσοπληρωμένου επαγγελματικού αθλητισμού, όπως συμβαίνει και σήμερα σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο. Τότε που όλα ήταν αλλιώς, πριν πει η βρώμα η ιστορία ότι ξοφλήσαμε: οι αθλητές με τη συμπεριφορά τους, τη συναδελφική στάση απέναντι στον συναγωνιζόμενο, τη φιλία, την ανιδιοτέλεια, αναδεικνύουν τα ανθρωπιστικά ιδεώδη, την ειρήνη και τη φιλία ανάμεσα στους λαούς.
Ο αθλητισμός στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες δεν ήταν επαγγελματικός _κανένας διάσημος ή μη αθλητής ή πρωταθλητής, καμία ομάδα δεν είχε τον τίτλο του επαγγελματία. Ο αθλητισμός είναι μέσο εκπαίδευσης, μια πηγή υγείας, και όχι πλουτισμού και κέρδους. Για τους αθλητές ήταν είναι μια αγαπημένη απασχόληση, στην οποία αφιέρωναν τον ελεύθερο χρόνο τους. Ο αθλητής _πρωταθλητής ή μη δεν αγωνιούσε για την επαγγελματική του αποκατάσταση ή για την επιβίωσή του. Όλοι τους είχαν ή θα είχαν, με την ενηλικίωσή τους ή την ολοκλήρωση των σπουδών τους, ένα κύριο επάγγελμα από το οποίο θα ζούσαν… άλλος υμε διδάκτορας Ιατρικής, καθηγητής άλλη απόφοιτος Βιολογίας, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο, ένα πυγμάχος απόφοιτος Νομικής, θα διδάσκει κάποιοι έγιναν διάσημοι αθλητικοί σχολιαστές.
Είναι εξοργιστικό να παρακολουθεί κανείς τη λασπομαχία ανάμεσα στη ΝΔ, στον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ τις μέρες αυτές που καίγεται το πελεκούδι, ο λαός τσουρουφλίζεται…
Πώς κατάφερναν όμως οι αθλητές να δουλεύουν, να σπουδάζουν και ταυτόχρονα να προπονούνται και να παίρνουν μέρος στους αγώνες; Πέρα από το γεγονός ότι έπαιρναν δωρεάν τον αθλητικό εξοπλισμό τους, προπονούνται δωρεάν και ο μισθός τους πληρώνεται καθ’ όλο το διάστημα εντατικής προπόνησης ή συμμετοχής σε αθλητικές συναντήσεις, καθώς επίσης τα έξοδα του ταξιδιού τους, τόσο αν πρόκειται να πάρουν μέρος σε αγώνες στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Η φυσική αγωγή και ο αθλητισμός χρηματοδοτούνταν αποκλειστικά από τους προϋπολογισμούς του κράτους και των συνδικάτων, από τα κονδύλια των συνεταιρισμών και από τα ειδικά έσοδα των αθλητικών οργανώσεων και των αθλητικών παραστάσεων. Η ανάπτυξη και η μαζικοποίηση του αθλητισμού αφορούσαν όλα τα σπορ, χωρίς να γίνεται καμία διάκριση ανάμεσα σε ακριβά, απροσπέλαστα για την πλειοψηφία των εργαζομένων αθλήματα και σε αθλήματα φτηνά ή «λαϊκά».
Ειδικά στην πρώτη διδάξασα ΕΣΣΔ, από τα πρώτα χρόνια της σοβιετικής εξουσίας οι κρατικές και αθλητικές οργανώσεις, με την ενεργό συμμετοχή των συνδικάτων και της Κομσομόλ, πραγματοποιούν ένα πρόγραμμα μαζικής ανάπτυξης του αθλητισμού σε όλες τις περιοχές της χώρας. Ήδη από τη δεκαετία του 1920 διεξάγονταν παντού αγώνες στίβου, πεντάθλου, ποδηλατοδρομίας, σκι και άλλων ομαδικών αθλημάτων.
Οι σταθερές βάσεις για την ανάπτυξη ενός πλατιού αθλητικού κινήματος ήταν οι αθλητικές λέσχες, που σχηματίζονταν στο εργοστάσιο, στο γήπεδο, στο γραφείο, στο εκπαιδευτικό ίδρυμα, στον αγροτικό συνεταιρισμό, στο κρατικό αγρόκτημα. Στις επιχειρήσεις, στις υπηρεσίες και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα οργανώνονταν γυμναστικές ασκήσεις και μεσολαβούσαν αθλητικά διαλείμματα, που υπολογίζονταν ως τμήματα του εργάσιμου χρόνου. Μέλος μιας λέσχης μπορούσε να γίνει οποιοσδήποτε, με μια συμβολική ετήσια συνδρομή.
Αυτά είναι μερικά από τα επιτεύγματα σε ένα οικονομικοπολιτικό σύστημα όπου η φυσική αγωγή και ο αθλητισμός αντιλαμβάνονταν από το κράτος ως παράγοντες που συντελούν στην καλλιέργεια δύναμης, ευελιξίας, αντοχής, επιμονής για την επιτυχία ενός σκοπού, αισθήματος συλλογικότητας και αυτοκυριαρχίας. Και ως τέτοιοι αντιμετωπίζονταν, πέρα από κάθε λογική εμπορευματοποιημένου και χρυσοπληρωμένου επαγγελματικού αθλητισμού, όπως συνέβαινε τότε, συμβαίνει και σήμερα σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο.
Ιρένα Σεβίνσκα
Η Ιρένα Σεβίνσκα γεννήθηκε στο Λένινγκραντ της τότε Σοβιετικής Ένωσης. Ο πατέρας της καταγόταν από τη Βαρσοβία και η μητέρα της από το Κίεβο (τώρα Ουκρανίας, όπου μαίνεται ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος). Οι γονείς της _εβραίοι πρόσφυγες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, συναντήθηκαν ως φοιτητές στο Σάμαρκαντ του Ουζμπεκιστάν και το 1947 μετακόμισαν στη Βαρσοβία. Το 1967 παντρεύτηκε τον προπονητή της, Γιάνους Σεβίνσκι (γνωστός και ως Janusz _Janusz Szewiński), που ήταν αθλητής του δρόμου μετ΄ εμποδίων σε εθνικό επίπεδο και αργότερα εργαζόταν ως αθλητικός φωτογράφος. Το 1970 η Σεβίνσκα αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας με μεταπτυχιακό στα οικονομικά. Σε ηλικία 14 ετών ξεκίνησε το στίβο στο σχολείο της (η Πολωνία ήταν ακόμη σοσιαλιστική στα ντουζένια της τότε) __
Πολιτικές απόψεις
Η Σεβίνσκα απέφευγε να δηλώνει ανοιχτά τις ριζοσπαστικές απόψεις της και δεν αναφέρεται για άμεση συμμετοχή σε κομματικούς σχηματισμούς. Ωστόσο, στη δημόσια ζωή, η στάση της αντανακλούσε την περίπλοκη μοίρα της γενιάς της _-δείτε Ριζοσπάστης 1–2
Τη 10ετία του 1980, ανήκε στο Πατριωτικό Κίνημα Εθνικής Αναγέννησης (PRON Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego) _Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας, που δημιουργήθηκε τον Ιούλιο του 1982 μετά την επιβολή του στρατιωτικού νόμου από τον Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι (1981) Αποτελούνταν από το κυβερνών Ενιαίο Εργατικό Κόμμα Πολωνίας (PZPR), επίσης το Ενωμένο Λαϊκό και το Δημοκρατικό Κόμμα), καθώς και από χριστιανικές οργανώσεις. Το 1983 ο ρόλος του κατοχυρώθηκε επίσημα στο Σύνταγμα της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας και διαλύθηκε οριστικά πριν τις ανατροπές και την καπιταλιστική παλινόρθωση στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες (8-Νοε-1989)
Η Σεβίνσκα στην λεγόμενη 3η Πολωνική Δημοκρατία (σσ. ουσιαστικά το σημερινό πολωνικό κράτος, όπως ορίζεται από το σύνταγμά του, που ξεκίνησε το 1989 με την ανατροπή του κομμουνιστικού καθεστώτος από το κίνημα της “Αλληλεγγύης” και χαρακτηρίζεται από τη μετάβαση σε οικονομία της αγοράς και την ένταξή της στο ΝΑΤΟ _1999 και την Ευρωπαϊκή Ένωση _2004) άρχισε να τάσσεται με δεξιές συντηρητικές ομάδες. Ήταν πχ. μέλος της τιμητικής επιτροπής που υποστήριζε τον Λεχ Κατσίνσκι στις προεδρικές εκλογές του 2005. Θυμίζουμε πως ο Lech Aleksander Kaczyński ήταν ηγέτης του συντηρητικού κόμματος Prawo i Sprawiedliwość (Νόμος και Δικαιοσύνη). Πάντως η κύρια δραστηριότητά της ειδικά μετά τη συνταξιοδότησή της ήταν η εργασία σε κρατικές και διεθνείς δομές. Ήταν ενεργή στην Πολωνική Ολυμπιακή Επιτροπή (POC) και στη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, εστιάζοντας στην αθλητική διπλωματία πέρα από κομματικές γραμμές.
- Το 1974, ψηφίστηκε ως η καλύτερη αθλήτρια στον κόσμο σε δημοσκόπηση του πρακτορείου τύπου United Press International και κέρδισε επίσης την ετήσια δημοσκόπηση για την Αθλήτρια της Χρονιάς στο Στίβο. Κέρδισε τέσσερις φορές την ψηφοφορία του περιοδικού “Przegląd Sportowy” με τίτλο “10 Καλύτεροι Πολωνοί Αθλητές” (εννέα φορές στους δέκα πρώτους συνολικά) και επτά φορές βρέθηκε στην κορυφή της κατάταξης Złote Kolce (Χρυσά Καρφιά).
- Το 1984, έλαβε τον τίτλο “Αθλήτρια της 40ής Επετείου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας”, ενώ
- Το 1998, δημοσκοπήσεις των “Polityka”, “Przegląd Sportowy” και “Tempa” την ονόμασαν πρώτη φυσιογνωμία στον πολωνικό αθλητισμό του 20ού αιώνα. Το 1994, έλαβε το Μετάλλιο Kalos Kagathos, το οποίο απονέμεται σε εξαιρετικούς αθλητές που σημείωσαν επιτυχίες εκτός αθλητισμού και
- Το 2009, ονομάστηκε Επίτιμη Πρόεδρος της Πολωνικής Ομοσπονδίας Στίβου, ενώ
- Σε δημοψήφισμα για τον εορτασμό της 90ής επετείου της Πολωνικής Ομοσπονδίας Στίβου, ψηφίστηκε ως η καλύτερη Πολωνή αθλήτρια στους αγώνες των 200 και 400 μέτρων τέλος
- Το 2012, εισήχθη στο Hall of Fame της IAAF.
- Έχει πάρει 10άδες τιμητικά παράσημα από τη χώρα της και διεθνώς
Μετά την αποχώρηση από την αθλητική δραστηριότητα, της απονεμήθηκε η ανώτατη αθλητική τιμή, το Ολυμπιακό Τάγμα. Εργάστηκε σε διάφορες θέσεις του Πολωνικού και διεθνούς αθλητισμού: το 1981 εντάχθηκε στην Πολωνική Αθλητική Ένωση (PZLA) και το 1984 εξελέγη στην Επιτροπή Γυναικών της IAAF, και το 1995 εντάχθηκε στο συμβούλιο του Ευρωπαϊκής Ένωσης Στίβου. Το 1998, η Σεβίνσκα έγινε μέλος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής και την ίδια χρονιά πήρε μέρος στο παγκόσμιο συνέδριο των Ολυμπιονικών στην Καλαμάτα. Με δική της εισήγηση το 1997 τα Παπαφλέσσεια εντάχθηκαν στα διεθνή μίτινγκ της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Στίβου. Οι διοργανωτές των αγώνων την τίμησαν το 2007. Σε ψηφοφορία των Polityka, Przegląd Sportowy και Tempa αναγνωρίστηκε το 1998 ως η κορυφαία αθλήτρια του αθλητισμού της χώρας του 20ού αιώνα.
- Το 2004 έγινε πρόεδρος της Πολωνικής Ολυμπιακής Επιτροπής και την ίδια χρονιά συμμετείχε στη λαμπαδηδρομία στη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα.
- 3-Αυγ-2005 εξελέγη ως το τρίτο γυναικείο μέλος στο διοικητικό συμβούλιο της Διεθνούς Ένωσης Ομοσπονδιών Κλασικού Αθλητισμού (IAAF).
- Στο διάστημα 1999–2003 ήταν μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του Παγκόσμιου Συνδέσμου Ολυμπιονικών (WOA). Ήταν επίσης σθεναρά προσηλωμένη στην ισότητα των φύλων, όντας μέλος πολλών επιτροπών – γυναικών και αθλητισμού, συμβάλλοντας εξαιρετικά στη βελτίωση των γυναικών στο αθλητικό κίνημα.
- Του 2012 ήταν ένα από τα 25 πρώτα μέλη που εισήχθησαν στο Hall of Fame του στίβου, σε τελετή που έλαβε χώρα στη Βαρκελώνη για τα 100 χρόνια της IAAF.
- Το 2015 συμπεριλήφθηκε στις 25 κορυφαίες αθλήτριες όλων των εποχών, σύμφωνα με την επίσημη βαθμολόγηση της IAAF.
- Ήταν παρούσα στην κορυφαία στιγμή του ελληνικού στίβου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο Ντε Τζανέιρο με την κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου από την Κατερίνα Στεφανίδη κι ήταν αυτή που έκανε την απονομή στο άλμα επί κοντώ γυναικών.
- Το περιοδικό Track and Field News, τη χαρακτήρισε ως τη σπουδαιότερη πολυαθλήτρια Ολυμπιακών αθλημάτων στίβου όλων των εποχών.
- Το 2016, ήταν η πρώτη εκπρόσωπος του αθλητισμού που έλαβε το παράσημο του Λευκού Αετού, την υψηλότερη πολωνική τιμή.
