Είναι κάτι, που ειδικά για την ώρα της μελέτης έχει απασχολήσει για χρόνια τους ειδικούς __κάποιοι διαβάζουν Ρίζο μετά μουσικής και άλλους, ακόμη και ο παραμικρός θόρυβος τους κάνει “να χάνουν τ΄ αυγά και τα πασχάλια” _εμένα πάλι ένας David Brubeck με το Take Five του, τα Blue Rondo à la Turk …Unsquare Dance …Strange Meadow Lark …Kathy’s Waltz … Koto Song με ξελαμπικάρει

Γράφει ο \\ Αστέρης Αλαμπής _Μίδας

Τα Spotify playlist δεν υπήρχαν τότε που έλυνα απανωτά προβλήματα άλγεβρας ή έπρεπε να απομνημονεύσω όλες αυτές τις άχρηστες ημερομηνίες για τις εξετάσεις της ιστορίας. Ούτε καν κασετόφωνα Όμως είχα πάνω από 550 45άρια και αρκετά LP, που έκαναν το θαύμα τους. Η  Pastoral- Ποιμενική Sinfonie του Μπετόβεν ήταν η αγαπημένη μου ειδικά η ηχώ κελαηδίσματος πουλιών και μετά η εναλλαγή  καταιγίδα – τραγούδι του βοσκού _συναισθήματα μετά την καταιγίδα (γι αυτά μου είχε μιλήσει ο πατέρας όταν έφερε το δίσκο).

Οι έρευνες σε κάθε περίπτωση  δείχνουν ότι η μουσική έχει θετικές επιδράσεις πάνω μας, όπως η μείωση του στρες, η μείωση του άγχους, η βελτίωση σε καταστάσεις pressing __όταν πχ. φίλες και φίλοι λένε διάφορα για το Τσιπρέικο.

Απόψεις

Ένα διαρκές έγκλημα στο όνομα της κλιματικής αλλαγής…

Γράφει ο Φανούριος Πέρρος // Φυσικός, Περιβαλλοντολόγος Msc Ιστορία της Επιστήμης και της Τεχνολογίας Την 1η Ιουλίου, με πανηγυρικό ύφος η κυβέρνηση μας παρουσίασε μια…

Τσιπρέικο: “Σταθερότητα” και “σιγουριά” στο κεφάλαιο με την πολιτική που τσακίζει τον λαό

Η μουσική μπορεί να ενισχύσει την εστίαση και τη μνήμη: Ενεργοποιώντας και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου. Οι ειδικοί λένε πως η καλύτερη μουσική μελέτης είναι συνήθως ορχηστρική: Κλασική, lo-fi, ambient, τζαζ ή ήχοι της φύσης, καθώς οι στίχοι συχνά ανταγωνίζονται για την προσοχή μας.

• Ήρεμοι ήχοι για ανάγνωση ή μαθηματικά, ρυθμοί για απομνημόνευση και αισιόδοξες μελωδίες για δημιουργική εργασία.

Πειραματιστείτε και προσαρμοστείτε: Ο ιδανικός ήχος εξαρτάται από σας. Μερικές φορές, η σιωπή είναι η καλύτερη; Κανένα πρόβλημα! Κρατήστε τη μουσική χαμηλή, αποφύγετε τις διαφημίσεις και χρησιμοποιήστε εφαρμογές που έχουν σχεδιαστεί για συγκέντρωση, ώστε να αποτρέψετε τους περισπασμούς.

Οι Δυνατότητες της Μουσικής

“Η μουσική ενεργοποιεί ταυτόχρονα τόσο το αριστερό όσο και το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου και η ενεργοποίηση και των δύο ημισφαιρίων μπορεί να μεγιστοποιήσει τη μάθηση και να βελτιώσει τη μνήμη”, λέει μια ειδική …η μουσική έχει βαθιά επίδραση στη διάθεσή μας, την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό ρυθμό. “Η μουσική έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει ένα άτομο από την κατάσταση Βήτα εγκεφαλικών κυμάτων (σσ. νευρωνικές ταλαντώσεις υψηλής συχνότητας και χαμηλού πλάτους _12–30Hz, που κυριαρχούν στην κανονική, αφυπνισμένη κατάσταση συνείδησής μας _γνωστές ως συχνότητα “ολοκλήρωσης εργασιών” του εγκεφάλου, διευκολύνουν την εγρήγορση, την κριτική σκέψη και την ενεργή επίλυση προβλημάτων) σε βαθύτερες καταστάσεις Άλφα (σσ. παράγονται κυρίως όταν είμαστε σε κατάσταση σωματικής και πνευματικής χαλάρωσης, ξύπνιοι αλλά δεν εστιάζουμε έντονα σε κάποια σκέψη ή εξωτερικό ερέθισμα _σχετίζονται με την ηρεμία, τη μειωμένη ένταση του άγχους, τη θετική διάθεση και τη βελτίωση της παραγωγικότητας) και στη συνέχεια Θήτα (σσ. αργές ηλεκτρικές ταλαντώσεις στον εγκέφαλο _4–8 Hz, που σχετίζονται κυρίως με βαθιά χαλάρωση, ελαφρύ ύπνο και ονειροπόληση _συχνά αναφέρεται ως πύλη προς το υποσυνείδητο, αυτή η κατάσταση είναι ένας φυσικός κόμβος για δημιουργικότητα, διαίσθηση και συναισθηματική επεξεργασία).

Σε κάθε περίπτωση ως καλύτερη μουσική για να εστιάσετε και να μελετήσετε, επιλέξτε τραγούδια που σας κρατούν ξύπνιους, αλλά δεν θα σας κάνουν να χορέψετε στο ρυθμό.

Κορυφαία Είδη Μουσικής για Μελέτη

Το γούστο του καθενός στη μουσική είναι διαφορετικό, αλλά όταν πρόκειται για μουσική μελέτης, να μερικά είδη και συμβουλές που πρέπει να λάβετε υπόψη.

Ακολουθήστε την Κλασική: Μπορεί να μην θέλετε να πάτε σε μια συμφωνική συναυλία, αλλά οι χαλαρωτικοί ήχοι της κλασικής ορχήστρας φαίνεται να αυξάνουν τη διάθεση και την παραγωγικότητα, γεγονός που την καθιστά ιδανική για μελέτη.

Οι ατμοσφαιρικοί ήχοι με τον γενικό χαρακτηρισμό spa μπορεί να σας βοηθήσουν να χαλαρώσετε, επίσης _αν δεν είσαστε στη φύση ήχοι της Φύσης: Όπως και η ατμοσφαιρική μουσική, οι ήχοι των ρυακιών που βουίζουν, των πουλιών, του ανέμου και της βροχής είναι πολύ χαλαρωτικοί και δημιουργούν υπέροχο υπόβαθρο …New Age και η ατμοσφαιρική μουσική EDM είναι μια καλή επιλογή για όσους δεν τους αρέσει η κλασική. Οποιαδήποτε μουσική με λίγους έως καθόλου στίχους.

• Lofi Hip Hop: Αυτό το χαμηλών τόνων, διακριτικό είδος μουσικής είναι ιδανικό για διάβασμα επειδή ενσωματώνει χαμηλό BPM, φυσικούς ήχους χωρίς λόγια.
• Jazz: Η ακρόαση τζαζ μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργικότητα και να μειώσει το άγχος, τον κύριο εχθρό της ικανότητας μνήμης. Δοκιμάστε να αναζητήσετε mellow ή chill jazz για βέλτιστη συγκέντρωση.
• Ambiance playlists: έκρηξη ολόκληρη και playlist “fall coffee shop bookstore” με mellow jazz μέχρι “cozy cabin ambiance” με ήχους βροχής και τζακιού, σίγουρα θα υπάρχει κάτι που να ταιριάζει με τη διάθεση της συνεδρίας μελέτης σας.
• Soundtrack ταινιών _ αναζητήστε συλλογή από μουσικές παρτιτούρες online.

👣   Βήματα για να βρείτε τον καλύτερο ήχο

1

• Διαφορετικές εργασίες μελέτης απαιτούν διαφορετικά ηχητικά περιβάλλοντα. Αν διαβάζετε ή κάνετε ανασκόπηση υλικού που απαιτεί έντονη κατανόηση, η σιωπή ή οι ανεπαίσθητοι ήχοι υποβάθρου λειτουργούν καλύτερα. Οι ήχοι της φύσης, η ελαφριά μουσική περιβάλλοντος ή ο χαλαρός ήχος μπορούν να σας βοηθήσουν να εστιάσετε χωρίς να κατακλύσετε τον εγκέφαλό σας. Αποφύγετε τους στίχους, καθώς ανταγωνίζονται την κατανόηση κειμένου.
• Όταν γράφετε, η ορχηστρική μουσική μπορεί να ορίσει τον σωστό ρυθμό για βαθιά εστίαση. Δοκιμάστε μουσική επένδυση ταινιών, ρυθμούς lo-fi ή απαλή τζαζ για να παραμείνετε σε ροή χωρίς να αποσπάται η προσοχή σας.
• Για μαθηματικά, προγραμματισμό ή άλλες εργασίες που βασίζονται στη λογική, ο εγκέφαλός σας χρειάζεται ήσυχο χώρο για να σκεφτεί. Η ορχηστρική μουσική με μέτριο ρυθμό ή η απόλυτη σιωπή λειτουργούν καλύτερα, καθώς η υπερδιέγερση μπορεί να επηρεάσει την επίλυση προβλημάτων.
• Αν απομνημονεύετε υλικό όπως τύπους ή λεξιλόγιο, η αισιόδοξη μουσική μπορεί πραγματικά να βοηθήσει. Ο ρυθμός και η επανάληψη υποστηρίζουν τον σχηματισμό μνήμης, οπότε προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε την ίδια λίστα αναπαραγωγής κάθε φορά που κάνετε ανασκόπηση και ο εγκέφαλός σας θα αρχίσει να συνδέει αυτούς τους ήχους με την ανάκληση.
• Τέλος, για δημιουργικά έργα όπως ο σχεδιασμός ή η ανταλλαγή ιδεών, παίξτε τη μουσική που αγαπάτε περισσότερο. Οι αισιόδοξες, δυναμωτικές λίστες αναπαραγωγής μπορούν να ανεβάσουν τη διάθεσή σας και να τροφοδοτήσουν νέες ιδέες. Σε αυτήν την περίπτωση, οι στίχοι δεν αποτελούν πρόβλημα.

👣  2

Γνωρίστε τον τύπο εγκεφάλου σας: η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο επεξεργάζεστε τις πληροφορίες είναι το κλειδί για την επιλογή του σωστού ήχου.

• Ακουστικοί Μαθητές
  • Συχνά επωφελούνται από συνεπή μουσική υπόκρουση ή ήχους περιβάλλοντος που τους κρατούν απασχολημένους. Αποφύγετε τραγούδια που αλλάζουν απότομα την ένταση ή το τέμπο, καθώς μπορούν να διαταράξουν τη συγκέντρωση.
• Οπτικοί Μαθητές
  • Μπορεί να βρουν τη μουσική αποσπά την προσοχή, καθώς επεξεργάζονται πληροφορίες κυρίως μέσω της όρασης. Σε αυτήν την περίπτωση, η σιωπή ή ο απαλός λευκός θόρυβος λειτουργούν καλύτερα.
• Κιναισθητικοί Μαθητές
  • Όσοι μαθαίνουν κινούμενοι ή κάνοντας, μπορούν να επωφεληθούν από αισιόδοξη μουσική που τους βοηθά να παραμένουν ενεργοί και σε εγρήγορση, απλώς βεβαιωθείτε ότι δεν σας επιβραδύνει.
• ΔΕΠΥ, Αυτιστικοί ή Νευροδιαφορικοί Μαθητές
  • Για εσάς, οι ηχητικές προτιμήσεις είναι πολύ ατομικές. Κάποια μπορεί να ευδοκιμήσουν με διέγερση, όπως γρήγορα ορχηστρικά κομμάτια ή lo-fi beats, ενώ άλλα χρειάζονται ηρεμία. Το κλειδί είναι να πειραματιστείτε. Απλώς βεβαιωθείτε ότι η μουσική σας βοηθά να ξεκινήσετε τη μελέτη αντί να αναβάλλετε.

👣  Βήμα 3^ο _Δοκιμάστε το: Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να βρείτε τον τέλειο ήχο μελέτης; Αντιμετωπίστε το σαν ένα μίνι επιστημονικό πείραμα.

• Για μια εβδομάδα, δοκιμάστε να μελετήσετε για μερικές συνεδρίες με μουσική, μερικές σιωπηλά και μερικές με λευκό ή καφέ θόρυβο (μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ιστότοπους όπως το myNoise® ή το Noisli). Μετά από κάθε συνεδρία, κάντε ένα σύντομο κουίζ ή ελέγξτε μόνοι σας τι μελετήσατε. Παρακολουθήστε τις βαθμολογίες σας, το επίπεδο άνεσής σας και τον χρόνο συγκέντρωσης.
• Μέχρι το τέλος της εβδομάδας, θα έχετε δεδομένα για να υποστηρίξετε όσα γνωρίζει ήδη ο εγκέφαλός σας. Ο βέλτιστος ήχος μελέτης σας είναι αυτός που σας βοηθά να μαθαίνετε αποτελεσματικά και να αισθάνεστε πιο άνετα.

👣 Βήμα 4^ο _Αντιμετώπιση Συνηθισμένων Προβλημάτων

• Εάν διαπιστώσετε ότι η μουσική σας βοηθά να ξεκινήσετε αλλά σας αποσπά την προσοχή αργότερα, χρησιμοποιήστε την μόνο για τα πρώτα 10-15 λεπτά ως «προθέρμανση μελέτης» και, στη συνέχεια, απενεργοποιήστε την. Αν η σιωπή σας προκαλεί άγχος, δοκιμάστε καφέ θόρυβο ή ήχους της φύσης για να γεμίσετε το κενό.
• Αν δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μουσική κατά τη διάρκεια των εξετάσεων, εξασκηθείτε στη σιωπή τουλάχιστον το μισό χρόνο για να αποφύγετε την εξάρτηση. Δημιουργήστε μια ειδική λίστα αναπαραγωγής μελέτης, ώστε τα αγαπημένα σας τραγούδια να μην χάσουν τη χαρά τους, και αν ο θόρυβος του περιβάλλοντος στο σπίτι αποτελεί πρόβλημα, σκεφτείτε να επενδύσετε σε ακουστικά ακύρωσης θορύβου.
• Τέλος, για να αποφύγετε τις περισπασμούς μεταξύ των τραγουδιών, κατεβάστε λίστες αναπαραγωγής εκ των προτέρων ή χρησιμοποιήστε εφαρμογές εστίασης που μπλοκάρουν τις ειδοποιήσεις.

Βήμα 5^ο Απόφαση – Πρέπει να χρησιμοποιήσετε μουσική;

Η μουσική μπορεί να είναι ένας εξαιρετικός σύντροφος μελέτης, ειδικά για δημιουργικές εργασίες ή εργασίες απομνημόνευσης, όταν η σιωπή σας αποσπά την προσοχή ή αν χρειάζεται να μπλοκάρετε τον θόρυβο του περιβάλλοντος. Αν έχετε δοκιμάσει να μελετάτε και με τους δύο τρόπους και να έχετε καλύτερες επιδόσεις με τη μουσική, κρατήστε την στη ρουτίνα σας.

Ωστόσο, αν ασχολείστε με περίπλοκη ανάγνωση, μαθηματικά ή οτιδήποτε απαιτεί βαθιά συγκέντρωση, η σιωπή μπορεί να σας φανεί πιο χρήσιμη. Αν η μουσική τραβάει την εστίασή σας ή μειώνει τις βαθμολογίες σας, παραλείψτε την. Ακολουθώντας τα παραπάνω βήματα θα σας βοηθήσει να ανακαλύψετε ποια είδη μουσικής ή ήχων μελέτης είναι τα καλύτερα για εσάς.

Λάβετε υπόψη το τέμπο: Η μουσική με 60-70 παλμούς ανά λεπτό, όπως το Fur Elise του Μπετόβεν, φαίνεται να βοηθά τους μαθητές να μελετούν περισσότερο ΚΑΙ να συγκρατούν περισσότερες πληροφορίες.

Έλεγχος ήχου: Η ένταση της μουσικής μελέτης σας είναι το κλειδί. Μην πνίγετε τις δικές σας σκέψεις. Να θυμάστε ότι υποτίθεται ότι είναι στο παρασκήνιο.

• Αποφύγετε τη μουσική με στίχους: Τα τραγούδια που μας δελεάζουν να τραγουδήσουμε μαζί ή να σκεφτούμε το νόημα των στίχων τείνουν να αποσπούν την προσοχή περισσότερο παρά να βοηθούν.
• Βρείτε μουσική χωρίς διαφημίσεις: Αποφύγετε τη μουσική με διαφημίσεις, καθώς προσθέτουν περισπασμούς που αποσπούν την προσοχή σας από την εργασία που έχετε μπροστά σας.
• Επιλέξτε κάτι που σας αρέσει: Για τα περισσότερα οφέλη, ακούστε μουσική που σας αρέσει και που σας κάνει να νιώθετε καλά. Μια μελέτη δείχνει ότι η μνήμη βελτιώνεται από την τόνωση της διάθεσης από την ακρόαση, όχι από την ίδια τη μουσική υπόκρουση.

Δείτε και (παραίνεση κας Μυρτούς)_ Σας βοηθά η ακρόαση μουσικής να μελετάτε ή να συγκεντρώνεστε στην εργασία;

Οι μαθητές και οι φοιτητές που δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν ακούν συχνά την ίδια συμβουλή: “Κλείσε τη μουσική”. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, ο εγκέφαλος αποσπάται και δεν μπορεί ταυτόχρονα να διαβάζει και να επεξεργάζεται ήχους στο παρασκήνιο. Ωστόσο, νέα έρευνα από την Αυστραλία δείχνει ότι το ζήτημα ίσως δεν είναι τόσο απλό. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Edith Cowan στο Περθ, το αν η μουσική βοηθά ή εμποδίζει το διάβασμα δεν φαίνεται να εξαρτάται από το πόσο εύκολα αφαιρείται κάποιος, ούτε από το πόσο ισχυρή είναι η εργαζόμενη μνήμη του. Ο πιο καθοριστικός παράγοντας φαίνεται να είναι κάτι πιο προσωπικό: η σχέση που έχει ο ίδιος ο φοιτητής με τη μουσική, αναφέρει το Earth.com. Η μελέτη, δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Psychology of Music και βασίστηκε σε έρευνα σε 100άδες προπτυχιακούς φοιτητές. Οι ερευνητές τούς έθεσαν ένα απλό ερώτημα: αν βάζουν μουσική όταν διαβάζουν για τα μαθήματά τους και, αν ναι, γιατί το κάνουν.

Το θέμα έχει απασχολήσει για χρόνια τους ειδικούς. Από τη μία πλευρά, ορισμένες έρευνες υποστηρίζουν ότι η μουσική καταναλώνει νοητικούς πόρους που είναι απαραίτητοι για την κατανόηση ενός κειμένου. Από την άλλη, υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι το κατάλληλο μουσικό υπόβαθρο μπορεί να ανεβάσει τη διάθεση, να αυξήσει την εγρήγορση και τελικά να διευκολύνει τη συγκέντρωση. Στην συγκεκριμένη έρευνα, οι απαντήσεις των φοιτητών μοιράστηκαν σχεδόν στη μέση. Περίπου το 54% δήλωσε ότι διαβάζει συχνά με μουσική, ενώ το 46% προτιμά τη σιωπή. Η συνήθεια, επομένως, δεν είναι ούτε σπάνια ούτε καθολική.

Μουσική που ακούν “ευφυείς και μη” σύμφωνα με την τεχνητή νοημοσύνη

Τι ακούν και γιατί

Ανάμεσα σε όσους διάβαζαν με μουσική, σχεδόν όλοι πίστευαν ότι τους βοηθά. Κανείς δεν δήλωσε ότι το κάνει παρότι θεωρεί πως τον καθυστερεί ή τον αποσπά. Οι λόγοι που ανέφεραν ήταν κυρίως πρακτικοί: άλλοι χρησιμοποιούσαν τη μουσική για να αυξήσουν το κίνητρό τους όταν το διάβασμα ήταν βαρετό, άλλοι για να καλύψουν θορύβους από συγκατοίκους, καφέ ή άλλους χώρους, ενώ κάποιοι έλεγαν ότι τους βοηθά να «μπουν» καλύτερα στη διαδικασία. Οι μουσικές προτιμήσεις είχαν επίσης ενδιαφέρον. Η κλασική μουσική και η ροκ εμφανίστηκαν ψηλά στις επιλογές, κυρίως επειδή διαθέτουν πολλά οργανικά κομμάτια που μπορούν να λειτουργήσουν ως υπόβαθρο χωρίς να τραβούν υπερβολικά την προσοχή. Οι φοιτητές προτιμούσαν γενικά μουσική χωρίς στίχους, ώστε οι λέξεις των τραγουδιών να μη «συγκρούονται» με τις λέξεις του κειμένου, καθώς και πιο αργούς ρυθμούς αντί για γρήγορα κομμάτια.

Γιατί εξακολουθούμε να ακούμε
την ίδια μουσική που ακούγαμε ως έφηβοι;

Υπάρχει κάτι που ονομάζεται νευρική νοσταλγία όπου οι ερευνητές ανακαλύπτουν στην πραγματικότητα ότι η μουσική που ακούμε ως έφηβοι συνδέεται με τον εγκέφαλό μας διαφορετικά από οτιδήποτε πρόκειται να ακούσουμε ποτέ ως ενήλικες Έτσι κυριολεκτικά ένα από τα αγαπημένας μας πράγματα είναι να ακούμε τη μουσική που ακούγαμε σαν έφηβοι, punk rock, ή dance κομμάτια, ή ό,τι άλλο άκουγε ο καθένας μας σε αυτή την ηλικία. Πραγματικά μας βοηθάει να καταλάβουμε πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος μας και μας βοηθά να συνδεθούμε με τον εαυτό μας καλύτερα. Μας κάνει να νιώθουμε ξανά ζωντανοί».
Ως έφηβοι, επεξεργαζόμαστε πληροφορίες με την αμυγδαλή, που είναι το κέντρο συναισθημάτων. Έτσι, είναι λογικό ότι τα πράγματα που μας προκαλούσαν θετικά συναισθήματα κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, τα κουβαλάμε για μια ζωή και δεν μπορούμε να τα αντικαταστήσουμε με τίποτα. Ένα μοτίβο εμφανίζεται ανάμεσα σε αυτές τις επιλογές: οι φοιτητές δεν αναζητούν μουσική που να τους διασκεδάζει έντονα, αλλά ένα ηχητικό περιβάλλον που «μαλακώνει» τη σιωπή χωρίς να γίνεται δεύτερη πηγή πληροφορίας.

Η σημασία της μουσικής εμπλοκής

Οι ερευνητές εξέτασαν δύο χαρακτηριστικά που θεωρούνταν μέχρι σήμερα πιθανοί καθοριστικοί παράγοντες. Το πρώτο ήταν η εργαζόμενη μνήμη, δηλαδή η ικανότητα του εγκεφάλου να συγκρατεί και να επεξεργάζεται πληροφορίες την ίδια στιγμή. Το δεύτερο ήταν η τάση του νου να περιπλανιέται, δηλαδή η συχνότητα με την οποία κάποιος «χάνεται» στις σκέψεις του ενώ προσπαθεί να συγκεντρωθεί. Κανένα από τα δύο δεν φάνηκε να προβλέπει ποιος διαβάζει με μουσική ή ποιος αισθάνεται ότι αποσπάται από αυτήν. Αντίθετα, ο παράγοντας που ξεχώρισε ήταν η λεγόμενη μουσική εμπλοκή, δηλαδή το πόσο βαθιά, συναισθηματικά και προσωπικά συνδέεται κάποιος με τη μουσική.

“Υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι η μουσική εξαντλεί αυτόματα τους γνωστικούς πόρους, αλλά τα δεδομένα μας δείχνουν ότι η κατάσταση είναι πολύ πιο ατομική”, εξήγησε η ειδική Δρ. Για ορισμένους, το μουσικό υπόβαθρο μπορεί να είναι εμπόδιο. Για άλλους, ειδικά όσους έχουν ισχυρή προσωπική σχέση με τη μουσική, μπορεί να λειτουργεί υποστηρικτικά. Η μελέτη, πάντως, έχει έναν σημαντικό περιορισμό: βασίζεται στις εκτιμήσεις των ίδιων των φοιτητών. Δεν μέτρησε άμεσα αν η κατανόηση κειμένου βελτιώνεται ή επιδεινώνεται όταν υπάρχει μουσική. Αυτό είναι το επόμενο βήμα των ερευνητών, οι οποίοι σχεδιάζουν να ελέγξουν πώς αποδίδουν οι φοιτητές σε διαφορετικές μουσικές συνθήκες.