Hayaletler 🎥
Την (ξανα)είδαμε χτες μεταμεσονύκτια_χαράματα στην τηλεοπτική Βουλή _σίγουρα δεν είναι Γκιουνέι, αλλά αποτελεί μια εικόνα των αναζητήσεων του σύγχρονου τουρκικού σινεμά
Γράφει ο Αστέρης Αλαμπής _Μίδας
Στο κοντινό μέλλον οι ιστορίες τριών γυναικών που ζουν σε μια υποβαθμισμένη γειτονιά της Κωνσταντινούπολης, την ώρα που η πόλη βυθίζεται στο σκοτάδι εξαιτίας ενός ενεργειακού μπλακ άουτ που πυροδοτεί βίαιες ταραχές _της Αζρα Ντενίζ Οκιάι (Azra Deniz Okyay), που κάνει το σκηνοθετικό της ντεμπούτο σε δικό της σενάριο με μία σαφέστατη, καυστική παραβολή για την Τουρκία του Ερντογάν – μία χώρα που βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στο πολιτικό και κοινωνικό σκοτάδι.
Θυμίζουμε πως Σεπτέμβρη 2021 και για δύο εβδομάδες υπήρξε μια (σε Ελλάδα και Κύπρο) πρώτη online προβολή της ταινίας _που αξίζει την προσοχή μας.
Οι εξελίξεις στη Συρία έρχονται να γκρεμίσουν για άλλη μια φορά την αποπροσανατολιστική θεωρία που με επιμονή ανακυκλώνεται για τον πόλεμο στη Μ. Ανατολή, περί…
Η Azra Deniz Okyay, κόρη πολεοδόμου και αρχιτέκτονα μεγάλωσε στην Κωνσταντινούπολη. Από 12 ετών, ενδιαφερόταν για τη φωτογραφία και στα 14 της, έγινε πρώτη βοηθός της Dora Gunel.
_παρένθεση
Η Ντόρα Γκιουνέλ γεννήθηκε το 1957 και ξεκίνησε την καριέρα της στη φωτογραφία το 1978, εντασσόμενη στον Σύνδεσμο Καλλιτεχνών Φωτογραφίας Άγκυρας (AFSAD), όπου διετέλεσε μέλος του ΔΣ (1982-1985) είναι επίσης μία από τις ιδρύτριες του τουρκικού Ιδρύματος Φωτογραφίας. Στο πλαίσιο του AFSAD, συμμετείχε σε φωτογραφικά έργα ντοκιμαντέρ (“Άγκυρα”,”Όσοι ζουν δίπλα στη θάλασσα” κά) ενώ το 1995, πραγματοποίησε την ατομική έκθεση με παρουσιάσεις διαφανειών _”Συσσωρεύσεις”, “Μαύρη Θάλασσα” και “Στενοί Δρόμοι/Ζεστοί Άνθρωποι”. Έδωσε εκπαιδευτικά σεμινάρια σε ιδρύματα όπως το Fotoğrafevi, το İFSAK και το Ίδρυμα Φωτογραφίας. Συμμετείχε σε όλες τις πτυχές του εργαστηρίου “Παιδικοί Φωτογράφοι” που διοργανώθηκε με τους Εθελοντές Αλληλεγγύης και την ομάδα Enfants du Monde κατά τη διάρκεια του σεισμού του του Μαρμαρά. Ολοκλήρωσε το έργο με τίτλο “Μονογραφία ενός δρόμου”. Αυτό το έργο, που ολοκληρώθηκε με τις κοινωνιολόγους Gamze Toksoy, Gülay Kayacan και Ebru Soytemel, εκδόθηκε ως βιβλίο το 2002. Η έκθεση παρουσιάστηκε επίσης εκτός Τουρκίας στο Βερολίνο, στο Γκρατς και στην Κύπρο. Αργότερα, ολοκλήρωσε το Kadırga, που αποτελείται από φωτογραφικές ιστορίες για τον πολιτισμό της γειτονιάς. Αυτό το έργο παρουσιάστηκε στην Μπιενάλε Φωτογραφίας και στο Ulisfotofest (Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας Κωνσταντινούπολης). Υλοποίησε το έργο “Γέννηση, Ζωή, Αλτσχάιμερ, Θάνατος”, βασισμένο στον θάνατο της μητέρας της. Το έργο της “Φθινοπωρινά Τριαντάφυλλα”, που δημιουργήθηκε στο Γηροκομείο İzzet Baysal, εκτέθηκε στην Κωνσταντινούπολη και στο Τσανάκκαλε το 2008. Η Günel, έχει εργαστεί ως σύμβουλος σε πολλά εθνικά και διεθνή φωτογραφικά έργα.
Πρώτη τη τάξει η Azra Deniz Okyay, αφού αποφοίτησε από το Γαλλικό Λύκειο στην Κωνσταντινούπολη, σπούδασε κινηματογράφο στο Πανεπιστήμιο Sorbonne-Nouvelle στο Παρίσι. Εκτός από τις κινηματογραφικές σπουδές, παρακολούθησε επίσης μαθήματα κοινωνιολογίας και απέκτησε πρακτική εμπειρία εργαζόμενη για γαλλικές εταιρείες παραγωγής (Michel Gondry κά), σκηνοθετώντας ταινίες μικρού μήκους, όπως οι Cengiz (2002) και La Sepa-ration (2004).
Το 2010, επέστρεψε στην Τουρκία και έγινε η πρώτη γυναίκα που εργάστηκε ως σκηνοθέτης στην εταιρεία παραγωγής Depofilm, κυρίως στη διαφήμιση. Ταυτόχρονα, συνέχισε το έργο της ως σκηνοθέτης, δημιουργώντας πολλά μουσικά βίντεο και ταινίες μικρού μήκους. Σε αυτά, εξερεύνησε επανειλημμένα την κατάσταση της τουρκικής νεολαίας. Οι ταινίες μικρού μήκους της κινούνται στα όρια μεταξύ κινηματογράφου και βιντεοτέχνης, συνορεύοντας με τη μυθοπλασία και το ντοκιμαντέρ. Το έργο της έχει προβληθεί σε φεστιβάλ και γκαλερί. Η πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία, Hayaletler (Φαντάσματα), έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας το 2020, όπου κέρδισε αμέσως το πρώτο βραβείο στο τμήμα Settimana della Critica. Η ταινία έλαβε χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων, από τους Cinémas du monde (ACM) του Εθνικού Κέντρου Κινηματογράφου και το Γαλλικό Ινστιτούτο. Το Ghosts είναι μια ταινία που ακολουθεί τέσσερις χαρακτήρες των οποίων οι ιστορίες τέμνονται. Το 2022, ήταν μέλος της κριτικής επιτροπής για τους διαγωνισμούς ταινιών μικρού μήκους στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λοκάρνο, μαζί με τον Ιταλό μοντέρ Walter Fasano και τη Ρουμάνα παραγωγό Ada Solomon.
Στο κοντινό μέλλον, η Τουρκία βιώνει ένα ανεξήγητο ενεργειακό μπλακ-άουτ, που πυροδοτεί βίαιες ταραχές. Τέσσερις χαρακτήρες, σαν περιπλανώμενα φαντάσματα, καθρεφτίζουν τις πολλαπλές όψεις μιας αποπροσανατολισμένης χώρας, που βρίσκεται στο χείλος της έκρηξης. Μέσα από συνεχή άλματα μπρος-πίσω στον χρόνο και σκηνές που επαναλαμβάνονται από διαφορετική οπτική γωνία, αυτός ο συναρπαστικός γρίφος σκιαγραφεί ένα πλέγμα από ακραίες αντιθέσεις και αντιφάσεις: ένα πορτρέτο μιας κοινωνίας που βυθίζεται στο σκοτάδι. Έχει από καιρό βυθιστεί στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση. Η νέα τάξη πραγμάτων θέλει το ιστορικό κέντρο να έχει ρημάξει, τους οικονομικούς επενδυτές να αγοράζουν για ένα κομμάτι ψωμί περιουσίες που ερημώθηκαν και καταρρέουν και να χτίζουν στη θέση τους πολυτελείς κατοικίες. Την “νέα Πόλη”. Μέχρι να γκρεμιστούν τα ερειπωμένα σπίτια, γίνονται στέγη για τους χιλιάδες Σύριους πρόσφυγες, αν αυτοί έχουν να πληρώσουν το πανάκριβο αντίτιμο στους ντόπιους νταβατζήδες. Οι νέοι άνθρωποι είναι άνεργοι και δολώματα του περιθωρίου και της αδιέξοδης διαφθοράς. Οι γυναίκες απελπισμένες, προσπαθούν να φροντίσουν τις οικογένειές τους και, πολύ συχνά, τους πολιτικούς κρατούμενους συντρόφους τους. Οι γκέι κρύβονται σε underground υπόγεια. Τα μοντέρνα κορίτσια που επαναστατούν χορεύοντας στους δρόμους βρίσκουν απέναντί τους την παλιά γενιά που τις επιπλήττει και τις απορρίπτει και το αστυνομοκρατούμενο καθεστώς που τις κυνηγά. Πώς συνέβη όλο αυτό; Πώς κατάντησε μια Πόλη πεδίο μάχης; Πόλη-φάντασμα;
Η Αζρα Ντενίζ Οκιάι, κάνει το σκηνοθετικό της ντεμπούτο και, μέσα από αυτό, μία σαφέστατη, καυστική παραβολή για την Τουρκία του Ερντογάν – μία χώρα που βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στο πολιτικό, κοινωνικό και πολιτισμικό σκοτάδι. Ακολουθώντας μία ομάδα χαρακτήρων για 24 ώρες μέσα στην Πόλη, παίζοντας μπρος πίσω με το χρόνο, αντιπαραθέτοντας το παλιό με το “νέο”, τη Δύση με την βαθιά Ανατολή, τη γυναίκα με τον μουσουλμάνο άντρα, το φως με το πραγματικό (ή συμβολικό) σκοτάδι, η σκηνοθέτης μάς εγκλωβίζει κι εμάς σε ένα αποπνικτικό περιβάλλον που οι ελευθερίες, οι προοπτικές και οι ελπίδες για μια καλύτερη ζωή έχουν εκπνεύσει. Δυναμική κινηματογράφιση με την κάμερα να κινείται ανάμεσα στον ρεαλισμό και την ελεγειακή ατμόσφαιρα των συμβολισμών, αλλά και κάποια προβλέψιμα και σχηματικά κλισέ στις περιγραφές των διαφορετικών ομάδων κατοίκων που υποχωρούν σε ευκολίες. Παρόλα αυτά όμως, η ηλεκτρισμένη ματιά της Οκιάι λειτουργεί ως κώδωνας κινδύνου και βρίσκει το στόχο της. Οταν η Κωνσταντινούπολη, η γέφυρα με τη Δύση, παραδοθεί στο σκότος και κατοικείται από φαντάσματα ενός ένδοξου παρελθόντος, τότε θα είναι πολύ αργά.
Τουρκία, Γαλλία, Κατάρ, 2020
- Παραγωγή: Ντιλέκ Αϊντίν
- Σκηνοθεσία: Αζρα Ντενίζ Οκιάι
- Σενάριο: Αζρα Ντενίζ Οκιάι
- Φωτογραφία: Μπάρις Οζμπικερ
- Μοντάζ: Αϊρις Αλπτέκιν
- Μουσική: Εκίν Φιλ
- Πρωταγωνιστούν: Ναλάν Κουρουτσίμ, Ντιλάιντα Γκιούνες, Μπέριλ Καγιάρ, Εμρα Οζντεμίρ
- Διάρκεια: 90 λεπτά
