\\ Οδηγητής #Σεπτέμβρη 2026
Στην μπροσούρα του Φρομ __σσ. βλ αναλυτικά στο τέλος, γίνεται φανερό ότι η ιδεολογία δεν προκύπτει στο κενό αλλά εκφράζει τα συμφέροντα των ομάδων που υπάρχουν σε μια κοινωνία. Κομματική αντίληψη και δράση σε μια ταξική κοινωνία δεν είναι τίποτα άλλο πέρα από το να δρω συνειδητά υπέρ των συμφερόντων της τάξης στην οποία ανήκω. Κάτι το οποίο, άλλωστε, οι καπιταλιστές κάνουν πολύ αποτελεσματικά, αναγνωρίζοντας τα συμφέροντα και τον πραγματικό τους αντίπαλο, την εργατική τάξη. Ποια όμως είναι τα συμφέροντα αυτά και πώς καθορίζονται; Η συγκεκριμένη έκδοση βοηθάει να αναδειχθεί ότι τα συμφέροντα κάθε τάξης σε κάθε κοινωνικοοικονομικό σχηματισμό και συγκεκριμένα στον καπιταλισμό, έχουν αντικειμενική βάση, δεν βασίζονται σε επιθυμίες, ούτε και σε ατομικά κριτήρια. Η κομματική δράση σημαίνει το να αναπτύσσει κανείς τη δράση του με άξονα τα συμφέροντα της τάξης στην οποία ανήκει που προκύπτουν από τη θέση που έχει στην κοινωνική παραγωγή.
Η εργατική τάξη λόγω της θέσης της στην καπιταλιστική κοινωνία είναι η μοναδική δύναμη που έχει πραγματικό συμφέρον να αναζητήσει την αλήθεια στη φύση και την κοινωνία, να ανακαλύψει πώς λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος μας. Σε μια εποχή όπου η κοινωνία είναι έτοιμη να περάσει στο επόμενο στάδιο της εξέλιξής της, από τον καπιταλισμό στον σοσιαλισμό, εκφράζει το μέλλον, σε αντίθεση με τους καπιταλιστές που ως ξεπερασμένη ιστορικά τάξη ρυθμίζουν την επιστήμη στα μέτρα και τα σταθμά τους, αναιρώντας επιστημονικά συμπεράσματα όταν αυτά πηγαίνουν κόντρα στα συμφέροντά τους. Συναντάμε συχνά το παραπάνω ερώτημα από νέους που προβληματίζονται για όσα συμβαίνουν γύρω τους, αναζητούν τις αιτίες των καθημερινών προβλημάτων και θέλουν να δράσουν για να αλλάξουν τα πράγματα. Ένας βασικός ενδοιασμός τους είναι το «Πώς ξέρετε ότι έχετε δίκιο;», «Είναι σίγουρο ότι θα επιβεβαιωθούν αυτά που λέτε;». Από την άλλη ορισμένοι, όχι τόσο καλοπροαίρετοι, συχνά ασκούν κριτική στους κομμουνιστές λέγοντας ότι «Νομίζετε ότι τα ξέρετε όλα», ή «Αυτά που λέτε είναι απλά η άποψή σας που δεν στηρίζεται κάπου».
Οι δολοφονικές επιδρομές του Ισραήλ σε χώρες της Μέσης Ανατολής, τα ανοσιουργήματα στη Γάζα και η μετατροπή του Λιβάνου σε κόλαση συνεχίζονται την ίδια στιγμή…
Ο Φρομ καταφέρνει στις σελίδες της έκδοσης με κατανοητό και απλό τρόπο να αναδείξει την αντικειμενικότητα και την επιστημονικότητα του μαρξισμού-λενινισμού. Αναδεικνύει ότι τελικά ο μαρξισμός-λενινισμός οφείλει την επιστημονικό- τητά του ακριβώς στην ταξικότητά του, δηλαδή στο γεγονός ότι είναι η επιστημονική κοσμοθεωρία της εργατικής τάξης, της κινητήριας δύναμης για την ανατροπή του καπιταλισμού και την ώθηση της Ιστορίας προς τα μπρος. Φωτίζει ότι δεν αποτελεί απλά μια επινόηση των κομμουνιστών, μια “δική τους άποψη” αλλά αντανακλά το πώς λειτουργεί ο κόσμος μας πραγματικά. Άλλωστε, οι σοσιαλιστικές επαναστάσεις και η σοσιαλιστική οικοδόμηση του προηγούμενου αιώνα απέδειξαν στην πράξη ότι η κοινωνία μπορεί να πάει προς τα μπρος, ότι επόμενο στάδιο στην ανάπτυξή της είναι ο σοσιαλισμός-κομμουνισμός, επιβεβαιώνοντας τα συμπεράσματα του μαρξισμού-λενινισμού.
Ο μαρξισμός-λενινισμός, σε αντίθεση με όσους του ασκούν κριτική, εξελίσσεται δι-αρκώς, γιατί συνέχεια αλλάζει ο κόσμος που μας περιβάλλει. Ως πραγματικά επιστημονική κοσμοθεωρία δεν θεωρεί ότι η γνώση μας για τον κόσμο έχει “κλείσει” αλλά ότι βαθαίνει και βελτιώνεται διαρκώς καθώς και ότι χρειάζεται συνέχεια η μελέτη των νέων φαινομένων και αλλαγών.
Στη σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία που σαπίζει και πεθαίνει, το ΚΚΕ και η ΚΝΕ με όπλο την επαναστατική θεωρία του μαρξισμού-λενινισμού μελετούν τον κόσμο και όσα συμβαίνουν σε αυτόν. Ο μαρξισμός-λενινισμός αποτελεί σήμερα μια ζωντανή κοσμοθεωρία που συνεχίζει να αναπτύσσεται μαζί με την ίδια την αντικειμενική πραγματικότητα, δίνει τεκμηριωμένες απαντήσεις στα ερωτήματα και τους προβληματισμούς χιλιάδων νέων ανθρώπων και φωτίζει τη διέξοδο για να μπορέσουμε να ζήσουμε στο ύψος των αναγκών μας, φωτίζει την επαναστατική προοπτική του σοσιαλισμού-κομμουνισμού.
Αυτό που κρίνεται σήμερα για κάθε νέο που προβληματίζεται και θέλει να παλέψει για την αλλαγή του κόσμου είναι να στρατευτεί με τα συμφέροντα της εργατικής τάξης, να θέσει τη δράση του και τις δυνατότητάς του στην πάλη για την επαναστατική ανατροπή του καπιταλισμού, την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής-κομμουνιστικής κοινωνίας.
\\ Eberhard Fromm
Πρόκειται για γερμανό __γεννημένο το 1938 πρώην καθηγητή πανεπιστημίου μαρξιστικής-λενινιστικής φιλοσοφίας στην Ανατολική Γερμανία __σσ. καμιά σχέση με τον ψυχολόγο – ψυχαναλυτής Erich Fromm (Έριχ Φρομ _1900-1980),
Οι γονείς του περί ου ο λόγος Eberhard Fromm έφτασαν στο Wismar __σσ. επί DDR αναπτύχθηκε ως πόλη με λιμάνι και ναυπηγεία και έγινε το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι της μετά από το Ρόστοκ__ ως πρόσφυγες το 1945. Ο ίδιος φοίτησε στη δευτεροβάθμια (σε Wismar και Greifswald) και στη συνέχεια εργάστηκε στον αγροτικό τομέα για ένα έτος. Από το 1956 έως το 1959, σπούδασε εκπαιδευτικός επαγγελματικής κατάρτισης στο Γερμανικό Ινστιτούτο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης στο Βερολίνο και εργάστηκε στο επάγγελμα αυτό, ενώ παράλληλα παρακολουθούσε πρόγραμμα σπουδών φιλοσοφίας εξ αποστάσεως στο Πανεπιστήμιο. Η διπλωματική του εργασία εστίαζε στην ηθική, εξετάζοντας τις ηθικές απαιτήσεις που τίθενται για την προσωπικότητα του εκπαιδευτικού.
Ακολούθως, ανέλαβε θέση στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Επιστημών στο Βερολίνο και στράφηκε από την ηθική στην ιστορία της φιλοσοφίας. Το 1968, ο Fromm έλαβε το διδακτορικό του με διατριβή υπό τον τίτλο «Πολιτική και Ηθική στην Πολιτική Ηθική», η οποία περιλάμβανε αναφορές στην ιστορία της φιλοσοφίας στη ΛΔΓ. Το 1980 διορίστηκε καθηγητής στην έδρα της Μαρξιστικής-Λενινιστικής Φιλοσοφίας. Μετά τη *Wende* σσ. τις αναροπές του 1989/90 και την αντεπανάσταση, η Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών, η οποία υπαγόταν στην Κεντρική Επιτροπή του SED, διαλύθηκε και ο Fromm έχασε τη θέση του. Στον σύλλογο Luisenstädtischer Bildungsverein του Βερολίνου, διεξήγαγε έρευνα για την ιστορία της πνευματικής ζωής στο Βερολίνο κατά τη δεκαετία του 2000, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην κατάσταση των διανοουμένων. Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις μελέτες του λόγω προβλημάτων υγείας. Πέρα από το πλούσιο συγγραφικό του έργο, ο Eberhard Fromm έδωσε διαλέξεις και παρουσιάσεις στη ΛΔΓ, την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, τη Σοβιετική Ένωση, την Τσεχοσλοβακία και την Ελλάδα. Τώρα συνταξιούχος πια μένει στο Βερολίνο όπου διευθύνει το τμήμα σκακιού του _ιστορικού επί DDR συλλόγου BSG BWF Marzahn, στο πλαίσιο της Σκακιστικής Ένωσης του Βερολίνου.
Επιστημονικότητα & Κομματικότητα
Δείτε το Δελτίο Τύπου της Σύγχρονης Εποχής & τη Βιβλιοπρουσίαση
- Πώς παρουσιάζονται οι έννοιες του μεροληπτικού και του αμερόληπτου στις ποικίλες κοινωνικές σχέσεις μεγάλων ομάδων ανθρώπων, στους χώρους δουλειάς, στους ιστορικούς αγώνες ολόκληρων τάξεων, στις μεγάλες πολιτικές αντιπαραθέσεις της εποχής μας;
- Υπάρχουν πραγματικά σημαντικά ερωτήματα, όπως: Τι σημαίνει να συμπεριφέρεται και να δρα κανείς μεροληπτικά;
- Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο να παίρνει κανείς το μέρος κάποιου και στην αντικειμενικότητα της δράσης;
- Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στη μεροληψία και στην επιστημονικότητα;
Το κείμενο του Εμπερχαρντ Φρομ με τίτλο Επιστημονικότητα και Κομματικότηταεκδόθηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά το 1987 από τον Οδηγητή. Σήμερα, σχεδόν σαράντα χρόνια μετά, η επανέκδοσή του σε νέα μετάφραση από τη Σύγχρονη Εποχή έχει στόχο να εμπλουτίσει το διαθέσιμο προς αξιοποίηση οπλοστάσιο στις διάφορες πλευρές της σύγχρονης διαπάλης για την ταξικότητα της επιστήμης και τον επιστημονικό χαρακτήρα του μαρξισμού-λενινισμού. Η επανέκδοση αυτή μπορεί να ενισχύσει τις προσπάθειες όλων όσοι δίνουν τη μάχη σε όλα τα επιστημονικά πεδία, έχοντας υπόψη την επισήμανση του Μαρξ ότι μόνο η εργατική τάξη μπορεί να μεταμορφώσει την επιστήμη από εργαλείο κυριαρχίας σε δύναμη προς όφελος του λαού.
Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητο να εντείνεται η συζήτηση που αναδεικνύει πιο ολοκληρωμένα την αιτία που εξηγεί την απόσταση ανάμεσα στις δυνατότητες που προσεφέρει η εποχή μας και στην πραγματικότητα. Να φωτίζονται τα αδιέξοδα και οι αντιφάσεις της σημερινής κοινωνικής πραγματικότητας που παράγουν και αναπαράγουν πολέμους, οικονομικές κρίσεις και κοινωνικές ανισότητες και έχουν ως αιτία την καπιταλιστική εξουσία και κυριαρχία. Να γίνεται με αυτόν τον τρόπο ορατή η διέξοδος, ο δρόμος της επαναστατικής ανατροπής της εξουσίας του κεφαλαίου, ο δρόμος του σοσιαλισμού-κομμουνισμού. Η έκδοση διατηρεί την επικαιρότητά της, καθώς επισημαίνει στον αναγνώστη τη μη ταξικά ουδέτερη ανάπτυξη της επιστήμης και της έρευνας, ως στοιχείο αντικειμενικά προσδιορισμένο από τον εκάστοτε ιστορικά διαμορφωμένο τρόπο κοινωνικής παραγωγής και τις δεσπόζουσες σχέσεις παραγωγής, στον αντίποδα των κελευσμάτων περί «ουδέτερης» ή «ταξικά αμερόληπτης» επιστήμης.
Το κεντρικό ερώτημα στο οποίο απαντά ο συγγραφέας είναι το κάτω από ποιες προϋποθέσεις μπορεί μια θέση, μια στάση ή πράξη να είναι ταυτόχρονα κομματική και επιστημονική. Γιατί το ασυμβίβαστο που διαβλέπει η αστική τάξη μεταξύ κομματικότητας και επιστημονικότητας δεν είναι παρά ένας επιστημονικοφανής φαρισαϊσμός, μια στρέβλωση από την αντικειμενική έκφραση της ίδιας της συσχέτισης της επιστήμης και της κοινωνίας, εντός της οποίας η πρώτη αναπτύσσεται και κρίνεται αναφορικά με την ικανότητά της να υπηρετεί τις στοχεύσεις για αναπαραγωγή της δεύτερης. Με τρόπο απλό και κατανοητό, χωρίς, όμως, απλοϊκότητα ή εκχυδαϊσμό, ο συγγραφέας αποτυπώνει την ουσία της διαπάλης γύρω από τη συσχέτιση της κοσμοθεωρίας και της επιστήμης ως στοιχείο συνυφασμένο με την ταξική οργάνωση των κοινωνιών, την εξυπηρέτηση των συμφερόντων και ορίζει την κομματικότητα στην επιστήμη ως το στοιχείο που εκφράζει συνειδητά τα συμφέροντα αυτά.
Παράλληλα, όμως, απαντάει και στο γιατί ο μαρξισμός-λενινισμός οφείλει τη δική του επιστημονικότητα ακριβώς πάνω στην ταξικότητά του. Δηλαδή, γιατί η αντικειμενικότητα και η επιστημονικότητα δεν αντιφάσκουν, ούτε αντιπαρατίθενται με την κομματικότητα του μαρξισμού-λενινισμού, καθώς η πορεία της ίδιας της Ιστορίας και το ταξικό συμφέρον του προλεταριάτου συμπίπτουν αντικειμενικά. Η πραγματεία αυτή συμβάλει, έτσι, να κατανοηθεί η γόνιμη σύνδεση της επιστημονικής κοσμοθεωρίας του μαρξισμού με το ταξικό, ιστορικό-υλιστικό περιεχόμενο της επιστήμης, που ως προϊόν μπορεί να διαμορφώσει τη μοναδική ανάλυση για την αντικειμενική κοινωνική πραγματικότητα, να γίνει όρος για τη συνειδητή πάλη για την αλλαγή της. Και έτσι, μας υπενθυμίζει τη σημασία όχι απλώς της κατανόησης της πραγματικότητας, αλλά και της αλλαγής της, όπως θα έγραφε ο Καρλ Μαρξ στις Θέσεις του για τον Λουδοβίκο Φόιερμπαχ.
Αυτή είναι και η σημαντικότερη πτυχή της πραγματείας, καθώς ο συγγραφέας στέκεται στην πράξη ως στοιχείο επιβεβαίωσης της πραγματικότηταςκαι, ως εκ τούτου, τον ρόλο και τη θέση του σημερινού επιστήμονα ως προς το κοινωνικό σύνολο. Κατά τον Φρομ, «το να υπερασπίζεσαι τις θέσεις του μαρξισμού-λενινισμού δεν σημαίνει, επομένως, απλά και μόνο να κατανοείς τα επιστημονικά συμπεράσματα για τις νομοτέλειες της κοινωνικής ανάπτυξης, αλλά και να διατυπώνεις τα καθήκοντα της πάλης για την κοινωνική πρόοδο παίρνοντας το μέρος της εργατικής τάξης, του φορέα της κοινωνικής προόδου».
Βεβαίως, η έκδοση οφείλει να μελετηθεί κριτικά από τον σημερινό αναγνώστη, με βάση και τις εκτιμήσεις του ΚΚΕ για τα ζητήματα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στον 20ό αιώνα, στοιχείο που επισημαίνεται λόγω ρητών και λογικών συνδέσεων που επιχειρεί ο συγγραφέας με την εποχή του, τις τότε αποφάσεις, επεξεργασίες του ΕΣΚΓ, του κόμματος που ηγούνταν της προσπάθειας σοσιαλιστικής οικοδόμησης στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία (ΓΛΔ), χωρίς, ωστόσο, τα στοιχεία αυτά να εμποδίζουν τον αναγνώστη από το να προσεγγίσει την ουσία των υπό εξέταση ζητημάτων ή να αφαιρούν από την αξία και τη συμβολή των σκέψεων και των επιχειρημάτων του. Η μπροσούρα του Φρομ μπορεί να συμβάλει στην προσπάθεια ιδίως νέων ανθρώπων να αναμετρηθούν με τις απαιτήσεις της σημερινής διαπάλης, που αφορά τόσο το πεδίο της επιστήμης όσο και τον επιστημονικό χαρακτήρα του μαρξισμού-λενινισμού, αλλά και κάθε νέο άνθρωπο που δεν υποτάσσεται στις προσπάθειες των αστικών επιτελείων και των πολυπλόκαμων μηχανισμών χειραγώγησης της σκέψης και της δράσης που διαθέτει η εξουσία του κεφαλαίου.
1867 __σαν σήμερα ο Καρλ Μαρξ εκδίδει το «Κεφάλαιο», που αποτελεί την κορωνίδα του έργου του.
