Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι εχθρός της τέχνης, αλλά η εμπορευματοποίηση της μνήμης μπορεί να γίνει Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης // Η πρόσφατη ανακοίνωση για την ταινία όπου ο Βαλ Κίλμερ «επιστρέφει» στη μεγάλη οθόνη μέσω τεχνητής νοημοσύνης, με τίτλο As Deep as the Grave, δεν παρουσιάστηκε απλώς ως μια ακόμη κινηματογραφική παραγωγή, αλλά ως ένα τεχνολογικό γεγονός που σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τη βιομηχανία του θεάματος. Η σχετική λειτουργία παρουσιάστηκε ως μια καινοτομία που ανοίγει δρόμους, για ένα επίτευγμα που επιβεβαιώνει τη δύναμη της ψηφιακής δημιουργίας και για μια «επιστροφή» ενός αγαπημένου ηθοποιού στο κοινό, ακόμη κι όταν…

Πάνω από 130 δημιουργοί καταγγέλλουν αυταρχική στροφή στον εκδοτικό χώρο, αποχωρούν συλλογικά και ανοίγουν μέτωπο για την ελευθερία της έκφρασης και την ιδιοκτησία του πνευματικού έργου Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης // Σε μια σύγκρουση με βαθιές πολιτικές και πολιτιστικές προεκτάσεις, που ξεπερνά τα στενά όρια του εκδοτικού κλάδου, περισσότεροι από 130 συγγραφείς του γαλλικού ιστορικού εκδοτικού οίκου Grasset προχώρησαν σε μια μαζική και δημόσια ρήξη, ανακοινώνοντας ότι αποχωρούν και διακόπτουν κάθε μελλοντική συνεργασία. Η αφορμή ήταν η απομάκρυνση του επί 26 χρόνια επικεφαλής του οίκου, Olivier Nora, όμως το περιεχόμενο της σύγκρουσης είναι σαφώς ευρύτερο: αφορά τον έλεγχο της πολιτιστικής…

Το τραγούδι «Ιησούς Χριστός» του Γούντι Γκάθρι, γραμμένο το 1940, παρουσιάζει τον Ιησού όχι ως μια θρησκευτική φιγούρα αλλά ως έναν φτωχό ξυλουργό και ταξιδευτή που υπερασπιζόταν τους εργάτες και τους φτωχούς, καλώντας τους πλούσιους να μοιραστούν τα πλούτη τους. Βασισμένο στη μελωδία του παραδοσιακού «Jesse James», το κομμάτι αφηγείται πώς οι τραπεζίτες, οι ιερείς και οι προδότες σταύρωσαν τον Ιησού επειδή κήρυττε την κοινωνική δικαιοσύνη, ενώ στο τέλος προειδοποιεί ότι αν ερχόταν σήμερα στην Αμερική θα τον σταύρωναν ξανά για τους ίδιους λόγους. Μέσα από αυτό το έργο ο Γκάθρι εκφράζει το ριζοσπαστικό χριστιανικό σοσιαλισμό του, βλέποντας τον Ιησού…

Στα ποιήματα που ακολουθούν επιχειρώ μια εναλλακτική ανάγνωση της Μεγάλης Εβδομάδας. Τα περισσότερα έχουν ήδη δημοσιευτεί στο προσωπικό μου ιστολόγιο πριν από δέκα και πλέον χρόνια και στη σημερινή δημοσίευση, μαζί με δύο πιο πρόσφατα, παρουσιάζονται στην τελική τους μορφή. Η πρόθεση δεν είναι η επίδειξη υψηλής ποιητικότητας, αλλά η προσπάθεια επικοινωνίας με σύγχρονα θέματα που αγγίζουν τη σημερινή γενιά και την κοινωνία μας, με συνειδητή άμβλυνση των «σκληρών» ταξικών αναφορών που με απασχολούν σε άλλες εργασίες μου. Η αναμέτρηση με τα θέματα της Μεγάλης Εβδομάδας γίνεται με σεβασμό στο θρησκευτικό αίσθημα και στις αγωνίες της εποχής μας και με…

Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης // Θα ενοχλήσει αυτό που θα πω, αλλά αυτός είναι και ο σκοπός της συγκεκριμένης παρέμβασης. Η υπεράσπιση των γυναικών απέναντι στον σεξισμό, τη βία και την εκμετάλλευση δεν είναι ζήτημα συμπάθειας ούτε προσωπικής επιλογής αλλά πολιτικό καθήκον και μάλιστα, από τα πιο σοβαρά. Οι γυναίκες όλων των κοινωνικών θέσεων, σεξουαλικών ταυτοτήτων και επαγγελμάτων – από τις ετεροκανονικές και τις τρανς γυναίκες μέχρι τις εργαζόμενες, συμπεριλαμβανομένων και των σεξεργατριών – δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ούτε ως σκεύη ηδονής ούτε ως εργαλεία εκτόνωσης ούτε ως κατώτερα όντα που οφείλουν, δήθεν εκ φύσεως, να υπηρετούν συγκεκριμένες αντιλήψεις περί…

Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης // Στην εποχή της ταχύτητας και της στιγμιαίας ενημέρωσης, κάθε μήνυμα αντιμετωπίζεται συχνά επιπόλαια. Έτσι, τα άρθρα και οι αναρτήσεις συχνά δέχονται σχόλια ή αντιδράσεις τύπου “έλεος” ή “χαχα”, ακόμα κι από όσους δεν έχουν διαβάσει ούτε λέξη. Παρά την επιφανειακή αυτή αντίδραση, ο γραπτός λόγος (αρθογραφία, ενημερωτικά κείμενα, λογοτεχνία) διατηρεί την αξία του – αν όχι για όλους, τουλάχιστον για όσους μπορούν και θέλουν να διαβάσουν με προσοχή. Ο καθένας, ανεξαρτήτως της μόρφωσης και της πολιτικής του τοποθέτησης, συχνά, εξαιτίας αυτών, πιστεύει ότι έχει το δικαίωμα να καταδικάσει ή να γελοιοποιήσει, χωρίς να σταθεί στην…

Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης // Ο πόλεμος του Βιετνάμ αποτέλεσε μία από τις πιο τραυματικές εμπειρίες του 20ού αιώνα, όχι μόνο για τους λαούς που τον έζησαν άμεσα, αλλά και για τις ίδιες τις ΗΠΑ που τον διεξήγαγαν. Ο αμερικανικός κινηματογράφος επιχείρησε να επεξεργαστεί αυτό το τραύμα με διαφορετικούς τρόπους: άλλοτε μέσα από ηρωικές αφηγήσεις δράσης και άλλοτε μέσα από σκοτεινές, αυτοκριτικές ματιές πάνω στη βία, την ήττα και την ενοχή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και ορισμένες χαρακτηριστικές ταινίες που αποτυπώνουν διαφορετικές όψεις της ίδιας ιστορικής εμπειρίας είτε από προοδευτική είτε από συντηρητική σκοπιά. Επέλεξα να αναφερθώ και…

Αναπηρία, σώμα και σύγχρονες ποιητικές θεωρίες σε μια αναδυόμενη φωνή από τα Χανιά Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης // Μη νομίζετε ότι ξέρω καλύτερα Μπορώ απλά να παρατηρώ τους ανθρώπους γύρω μου κρυμμένη στο καρότσι μου… (Κλασικός απολογισμός, Μπαομπάμπ, εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, 2025) Η Κατερίνα Βλαχάκη αποτελεί μια από τις πιο ιδιαίτερες παρουσίες της σύγχρονης ελληνικής ποίησης. Το έργο της, αν και περιορισμένο σε όγκο, συγκροτεί έναν συνεκτικό ποιητικό κόσμο, όπου η προσωπική εμπειρία διασταυρώνεται με βαθύτερα υπαρξιακά και κοινωνικά ερωτήματα. Η γραφή της κινείται με λιτότητα, αποφεύγοντας τις ρητορικές εξάρσεις, και προτιμά έναν άμεσο, εξομολογητικό λόγο που συχνά αγγίζει τα όρια…

Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης // Το Sinners (Αμαρτωλοί) του Ράιαν Κούγκλερ δεν είναι απλώς μια καλοφτιαγμένη ταινία τρόμου με υπερφυσικά στοιχεία. Πρόκειται για ένα σοβαρό και αξιόλογο κινηματογραφικό έργο που χρησιμοποιεί το είδος του τρόμου για να μιλήσει βαθιά για τη σύγχρονη Ιστορία, τη συλλογική μνήμη και τις ρωγμές μιας κοινωνίας που συνεχίζει να επαναλαμβάνει τα ίδια μοτίβα βίας, αλλάζοντας κάθε φορά μόνο τα πρόσωπα που τα ενσαρκώνουν. Αντίστοιχο είναι το μοτίβο και στην ενδιαφέρουσα σειρά Lovecraft Country του HBO που παρακολουθήσαμε το καλοκαίρι του 2020 αλλά και στο εξίζου σημαντικό, Them (2021) του Amazon Prime. Στο Δέλτα του Μισισιπή…

Η μαρτυρία του Λευτέρη Ηλιάκη και η Αντίσταση στην Κρήτη απέναντι στον κατακτητή και στην ιστορική λήθη Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης // Το ντοκιμαντέρ Λευκά Όρη (White Mountains, 2024) του Αλέξανδρου Παπαθανασίου αποτελεί μια σπάνια κινηματογραφική καταγραφή της κρητικής Αντίστασης κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου, μέσα από τη μαρτυρία του Λευτέρη Ηλιάκη (1924–2017), αντάρτη, μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας και πολιτικού κρατουμένου για σχεδόν δύο δεκαετίες. Η ταινία, διάρκειας 86 λεπτών, επιχειρεί να φέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο κεφάλαιο της ελληνικής ιστορίας, που συχνά λησμονείται ή παραμορφώνεται από το αστικό μετεμφυλιακό αφήγημα. Ο Λευτέρης Ηλιάκης γεννήθηκε στις…