Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης //
Η ΑΕΚ δεν είναι μόνο μια ποδοσφαιρική ομάδα. Είναι η ζωντανή απόδειξη ότι η ιστορία δεν είναι στατική αλλά ένας συνεχής αγώνας για μνήμη, δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια. Η ομάδα γεννήθηκε μέσα από τις στάχτες της Μικρασιατικής Καταστροφής το 1924, η Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως φέρει την προσφυγιά και τον ξεριζωμό στο DNA της. Οι πρώτοι της φίλαθλοι ήταν πρόσφυγες, άνθρωποι που έφτασαν στην Ελλάδα διωγμένοι, κρατώντας στα χέρια τους λίγα υπάρχοντα αλλά ακλόνητη την επιθυμία για ζωή. Το κίτρινο και το μαύρο της φανέλας δεν είναι απλώς χρώματα· είναι το πένθος και η αντίσταση. Ο δικέφαλος αετός της ΑΕΚ δεν είναι μόνο έμβλημα· είναι σύμβολο διπλής ταυτότητας, συνύπαρξης και ελευθερίας. Από την αρχή, η ΑΕΚ συνδέθηκε με τους αδύναμους, τους καταπιεσμένους, τους πρόσφυγες. Το (παλιό και ιστορικό) γήπεδο της Νέας Φιλαδέλφειας δεν χτίστηκε μόνο με τσιμέντο και σίδερο αλλά με τον ιδρώτα και τις ιστορίες χιλιάδων ανθρώπων που ήθελαν να θυμούνται και να προχωρούν. Αυτή η ιστορική ρίζα είναι που τροφοδοτεί μέχρι σήμερα την ιδιαιτερότητα της ομάδας και της εξέδρας της: η ΑΕΚ δεν είναι μια απλή ανώνυμη ποδοσφαιρική εταιρεία. Είναι σύμβολο αντίστασης σε κάθε μορφή αδικίας.
Οι οργανωμένοι οπαδοί της ΑΕΚ, ιδιαίτερα η Original 21, διατηρούν μια έντονη αντιφασιστική και αντιρατσιστική ταυτότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι συχνά υψώνονται πανό και ακούγονται συνθήματα όχι μόνο ενάντια στον φασισμό, αλλά και σε κάθε μορφή καταπίεσης, από το προσφυγικό ζήτημα έως την παλαιστινιακή υπόθεση. Η ΑΕΚ, ως η μάνα όλων των προσφύγων, δεν μπορεί να παραμένει ουδέτερη απέναντι στην Παλαιστίνη και στη συστηματική κατοχή που υφίσταται. Για τους οπαδούς της, η αλληλεγγύη με τον παλαιστινιακό λαό είναι αυτονόητη και αναγκαία. «Με την Παλαιστίνη για όλους τους λόγους του κόσμου», λένε. Και το λένε μέσα και έξω από το γήπεδο, με κάθε τρόπο και αξιοποιώντας όλες τις δυνατότητες. Η αντισιωνιστική δράση των οπαδών της ΑΕΚ δεν είναι ούτε περιστασιακή ούτε επιφανειακή. Σε διάφορους αγώνες, οι εξέδρες της Original 21 έχουν γεμίσει με σημαίες της Παλαιστίνης, πανό που καταγγέλλουν τη βία και την κατοχή, καθώς και συνθήματα ενάντια στην πολιτική της UEFA, η οποία συχνά επιχειρεί να φιμώσει τέτοιες πολιτικές εκφράσεις με πρόστιμα και πειθαρχικές ποινές. Οι οπαδοί απαντούν ξεκάθαρα: «Όχι άλλα τσατσιλίκια στους σιωνιστές και την UEFA».
Η ΑΕΚ και οι οπαδοί της έχουν δώσει επανειλημμένα σαφές μήνυμα απέναντι στον φασισμό και τη Χρυσή Αυγή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το περιστατικό της 16ης Μαρτίου 2013, όταν ο 20χρονος τότε Γιώργος Κατίδης, πανηγυρίζοντας το νικητήριο γκολ (2-1) κόντρα στη Βέροια στο 84ο λεπτό, ύψωσε το χέρι του σε ναζιστικό χαιρετισμό. Ήταν η στιγμή που το ελληνικό ποδόσφαιρο – και ο αθλητισμός συνολικά – είδαν το τέρας του νεοναζισμού να σηκώνει κεφάλι μέσα στα γήπεδα. Όμως το κεφάλι αυτό κόπηκε γρήγορα και αποφασιστικά, προτού προλάβει να ριζώσει. Η αντίδραση της ΑΕΚ υπήρξε άμεση: η διοίκηση κάλεσε τον ποδοσφαιριστή σε απολογία και τρεις ημέρες αργότερα, στις 19 Μαρτίου, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε τη διακοπή του συμβολαίου του μέχρι το τέλος της σεζόν. Ορισμένοι προσπάθησαν να τον υπερασπιστούν, όπως ο τότε συμπαίκτης του Μιχάλης Παυλής και ο προπονητής της Ένωσης, Έβαλντ Λίνεν, γνωστός για τη μακρά αντιφασιστική του στάση στο γερμανικό ποδόσφαιρο. Ωστόσο, η βάση της ομάδας, οι οπαδοί, δεν ήταν διατεθειμένοι να δείξουν καμία ανοχή. Η Original 21 εξέδωσε ανακοίνωση που δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνείας: «Στην ΑΕΚ δεν χωράνε φασισταριά ναζιστές, βάλτε το καλά στο άδειο σας κεφάλι». Απευθυνόμενοι προσωπικά στον Κατίδη, οι οπαδοί δήλωσαν πως είναι «ανεπιθύμητος και καταζητούμενος ανάμεσά μας». Η ανακοίνωση κατέληγε με λόγια που συνοψίζουν την ταυτότητα και την ιστορία της ΑΕΚ: «Τρίζουν τα κόκκαλα των προγόνων μας, της ίδιας μας της ιστορίας, της προσφυγιάς και των αντιφασιστικών μας αξιών!». Γιατί το ποδόσφαιρο, όπως και η ζωή, δεν είναι μόνο θέαμα· είναι και πολιτική πράξη.
Tον αποτροπιασμό της για την παραχώρηση του χώρων του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου για τη διοργάνωση της γαμήλιας δεξίωσης της κόρης των Γλύξμπουργκ, εκφράζει με…
Οι Έλληνες φίλαθλοι και το παλαιστινιακό ζήτημα
Η αλληλεγγύη προς τον παλαιστινιακό λαό δεν εκδηλώνεται μόνο μέσω της ΑΕΚ αλλά έχει ριζώσει ευρύτερα στις ελληνικές εξέδρες. Οι οπαδικές ομάδες με αντιφασιστικά, αριστερά ή αντιιμπεριαλιστικά χαρακτηριστικά – όπως η Original 21 – αποτελούν προμετωπίδα μιας συμβολικής, πολιτικής και πολιτισμικής συμμαχίας με τους Παλαιστινίους. Η Original 21 έχει επανειλημμένα αναρτήσει παλαιστινιακές σημαίες, ακόμα και εικόνες του Μαρουάν Μπαργούτι (πρώην στέλεχος της Φατάχ), σε ευρωπαϊκά και εγχώρια παιχνίδια, προκαλώντας τη δυσφορία της UEFA και διεθνών μέσων. Σε ματς με την Χαποέλ Ιερουσαλήμ και τον Άγιαξ, οι φίλαθλοι της ΑΕΚ απάντησαν στα πρόστιμα και τις πιέσεις με πιο δυναμική παρουσία, θεωρώντας πως «η ιστορία δεν μπορεί να φιμωθεί». Η στάση τους παραμένει συνεπής και διαχρονική, με φράσεις όπως «Με την Παλαιστίνη για όλους τους λόγους του κόσμου», να συμπυκνώνουν το πολιτικό ήθος της εξέδρας.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο η ΑΕΚ. Το 2024, στον αγώνα Παναθηναϊκού – Μακάμπι Τελ Αβίβ για την Euroleague, οι οπαδοί του Παναθηναϊκού (Gate 13) ύψωσαν παλαιστινιακές και λιβανέζικες σημαίες και πανό με συνθήματα κατά της γενοκτονίας στη Γάζα. Παρόλο που ο Παναθηναϊκός δεν διαθέτει συνολικά την πολιτικοποιημένη ταυτότητα της Original 21, η έκφραση αλληλεγγύης φανερώνει ότι το ζήτημα έχει αγγίξει ευρύτερα στρώματα των Ελλήνων φιλάθλων, ειδικά από το 2023 και μετά. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεκάδες ελληνικοί δήμοι (ανάμεσά τους και της Νέας Φιλαδέλφειας) ύψωσαν παλαιστινιακές σημαίες στην επέτειο της Νάκμπα το 2023, ενώ οργανώσεις όπως το ΠΑΜΕ διοργανώνουν τουρνουά και δράσεις υπέρ της Παλαιστίνης εδώ και χρόνια.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι επιφανειακό. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης κουλτούρας αντίστασης, με βάσεις στο αντιιμπεριαλιστικό παρελθόν της Μεταπολίτευσης και στους αγώνες κατά του πολέμου που συνεχίζονται μέχρι σήμερα, την αλληλεγγύη στους λαούς που δοκιμάζονται και την άρνηση υποταγής στην κυρίαρχη, «ουδέτερη» αφήγηση. Οι Έλληνες φίλαθλοι, οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες, η δημοκρατική κοινωνική πλειοψηφία στην υπόθεση της Παλαιστίνης έχουν επιλέξει την «σωστή πλευρά της Ιστορίας».
Το Βελιγράδι του 1999: Μια πράξη αλληλεγγύης
Αν υπάρχει ένα γεγονός που αποδεικνύει την αντιπολεμική ψυχή της ΑΕΚ, αυτό είναι το ταξίδι στο Βελιγράδι τον Απρίλιο του 1999. Εν μέσω των ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία, όταν ο κόσμος συγκλονιζόταν από τις εικόνες της καταστροφής και του θανάτου, η ΑΕΚ πήρε μια ιστορική απόφαση: να ταξιδέψει και να παίξει φιλικό αγώνα με την Παρτιζάν στο εμπόλεμο Βελιγράδι, ως πράξη ειρήνης και αλληλεγγύης.
Ήταν Μεγάλη Τετάρτη, 7 Απριλίου 1999. Η απόφαση δεν ήταν εύκολη, υπήρχαν πιέσεις να ακυρωθεί το ταξίδι, αλλά η ομάδα στάθηκε όρθια. Στο γήπεδο, παίκτες και φίλαθλοι αντάλλαξαν αγκαλιές και τραγούδια, κρατώντας πανό με το μήνυμα: «NATO stop the war – stop the bombing». Τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή για τα θύματα των βομβαρδισμών, ενώ φυτεύτηκε μια ελιά από την Αρχαία Ολυμπία, σύμβολο ειρήνης και ελπίδας. Στο 60ό λεπτό, ο αγώνας διακόπηκε αυθόρμητα, καθώς οι φίλαθλοι των δύο ομάδων εισήλθαν στον αγωνιστικό χώρο, αγκαλιάστηκαν με τους παίκτες και αντάλλαξαν σημαίες, σε μια συγκλονιστική στιγμή αδελφοσύνης. Το φιλικό έληξε 1-1, αλλά η πράξη της ΑΕΚ έμεινε χαραγμένη στην ιστορία ως το ποδόσφαιρο που αντιστέκεται, το ποδόσφαιρο που γίνεται φωνή των λαών.
Η ΑΕΚ απέναντι στην UEFA
Σήμερα, η UEFA επιδιώκει να μετατρέψει το ποδόσφαιρο σε ένα αποστειρωμένο προϊόν, αποκομμένο από τις κοινωνίες που το γέννησαν. Θέλει σιωπηλές κερκίδες, χωρίς πολιτικά μηνύματα, χωρίς πανό για την Παλαιστίνη, χωρίς φωνές ενάντια στον ρατσισμό και τον πόλεμο. Όμως η ΑΕΚ και οι φίλαθλοί της έχουν διαφορετική άποψη: το ποδόσφαιρο είναι κοινωνική πράξη, είναι πεδίο έκφρασης και χώρος ελευθερίας. «Love A.E.K., hate racism. Against modern football, against UEFA», φωνάζουν, θυμίζοντας ότι η μπάλα δεν παίζεται μόνο εντός τεσσάρων γραμμών, αλλά και στην κοινωνία που την περιβάλλει.
Η πρόσφατη ένταση με αφορμή τον αγώνα με την ισραηλινή Χάποελ Μπερ Σεβά για τον β’ προκριματικό γύρο του Conference League έδειξε για άλλη μια φορά το χάσμα ανάμεσα στη φωνή της εξέδρας και στις ανάγκες της διοίκησης. Η ΠΑΕ ΑΕΚ μπορεί να επικαλείται «σεβασμό στις ευαισθησίες των φιλάθλων», αλλά οι οπαδοί απαιτούν κάτι βαθύτερο: να μην παζαρεύεται η ιστορία και η αξιοπρέπεια της ομάδας για χάρη των προστίμων της UEFA ή των ισραηλινών πιέσεων. «Με την Παλαιστίνη για όλους τους λόγους του κόσμου», λένε και το εννοούν. Γιατί μια ομάδα που γεννήθηκε από τους πρόσφυγες δεν μπορεί να αγνοεί τους κατατρεγμένους του σήμερα. Η ΑΕΚ έχει αποδείξει μέσα στον χρόνο ότι μπορεί να σταθεί πέρα από το παιχνίδι. Από τις ρίζες της στη Μικρασία έως το Βελιγράδι του 1999 και τις φιλοπαλαιστινιακές δράσεις της σημερινής εξέδρας, η ΑΕΚ δεν είναι απλά μια ποδοσφαιρική ομάδα. Είναι μια ιστορία προσφυγιάς, αλληλεγγύης, αγώνα και αντίστασης. Ωστόσο, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις αντιφάσεις που αναδύονται ανάμεσα στη διοίκηση της ΠΑΕ ΑΕΚ και τους οπαδούς της. Η διοίκηση, πασχίζοντας να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις της UEFA, στις πιέσεις από θεσμούς και χορηγούς, αλλά και στη δυναμική των φιλάθλων, επιλέγει συχνά μια «ουδέτερη» στάση ή επιδιώκει να καταστείλει με ανούσιες απειλές τις πιο ριζοσπαστικές εκδηλώσεις της εξέδρας. Αυτή η ένταση δεν είναι τυχαία. Είναι η κλασική σύγκρουση ανάμεσα στο ποδόσφαιρο ως επιχείρηση και στο ποδόσφαιρο ως λαϊκό πάθος και κοινωνική ανάγκη, ανάμεσα στη λογική του κέρδους και τη φωνή της εξέδρας. Από δίπλα, η πιστή σύμμαχος του κράτους-δολοφόνου Ισραήλ, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, έδινε εντολές στην αστυνομία να προσαγάγει άτομα που κρατούσαν παλαιστινιακές σημαίες έξω από το γήπεδο, στον αγώνα της ΑΕΚ με την Μπέρ Σεβά, ενώ την ίδια ώρα οι Ισραηλινοί «φίλαθλοι» εισέρχονταν κανονικά με τις δικές τους σημαίες. Όμως η ιστορία της ΑΕΚ, από τη Μικρασία έως το Βελιγράδι, δείχνει ότι η ψυχή της ομάδας ανήκει στους ανθρώπους της κερκίδας – σε αυτούς που δεν φοβούνται να σηκώσουν σημαίες, να φωνάξουν συνθήματα, να πάρουν θέση.
Το ποδόσφαιρο δεν είναι απολίτικο και η ΑΕΚ το γνωρίζει καλύτερα από όλους. Όταν η ιστορία σε έχει φέρει αντιμέτωπο με τον ξεριζωμό, την απώλεια και την αδικία, δεν μπορείς να μένεις σιωπηλός. Όταν ο ακροδεξιός πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μετατρέπει το Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων σε πολιτικό παιχνίδι με φόντο το Μουντιάλ του 2026, δεν μπορείς να κάνεις πως δεν βλέπεις. Κι όμως, οι υποστηρικτές του δόγματος “No Politica” μένουν σιωπηλοί μπροστά στα κρίσιμα ζητήματα της εποχής – από τη μετανάστευση έως το παλαιστινιακό και τον ρόλο των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων – ενώ, την ίδια στιγμή, πολεμούν κάθε φωνή αντίστασης στις εξέδρες. Η συμμετοχή ισραηλινών ομάδων σε ευρωπαϊκές αθλητικές, πολιτιστικές και άλλες διοργανώσεις νομιμοποιεί τον τραμπουκισμό και την καταστολή κάθε φωνής αντίστασης στη γενοκτονία. Και αυτό πρέπει να σταματήσει. Κάθε ισραηλινή αντιπροσωπεία πρέπει να αποκλειστεί αμέσως και χωρίς διαπραγματεύσεις, μέχρι να τερματιστεί η βαρβαρότητα και η καταπάτηση των δικαιωμάτων.
Γι’ αυτό κι η φωνή της εξέδρας θα συνεχίσει να λέει: «Με την Παλαιστίνη, με τους πρόσφυγες, με όλους τους λαούς που αγωνίζονται για τη ζωή και την ελευθερία τους.» Η ΑΕΚ είναι κάτι περισσότερο από νίκες και τίτλους: είναι η μνήμη ενός λαού και μιας τάξης που ξέρει τι σημαίνει καταπίεση, πόλεμος και προσφυγιά. Αυτό είναι το δικό μας ποδόσφαιρο που δεν υποτάσσεται σε απάνθρωπους νόμους και κανονισμούς. Είναι η κιτρινόμαυρη φανέλα που γράφει ιστορία με ιδρώτα και αξιοπρέπεια. Και πάνω απ’ όλα, με θάρρος.
Πηγές: Βικιπαιδεία, Ροβεσπιέρος, Reddit, Gazzetta, Vice, Filaidona, AEK Live
